Πέμπτη, Μαΐου 03, 2007

Το πραγματικό δίλημμα



«Μαντίλα ή Κεμάλ», «Μαντίλα ή τανκς στην Τουρκία». Οι χθεσινοί τίτλοι δύο ελληνικών εφημερίδων επιχειρούν να περιγράψουν με λακωνικό τρόπο τη σημερινή κρίση στην Τουρκία. Είναι όμως ακριβείς;

Η πρώτη δήλωση του Ονούρ Οϊμέν, αντιπροέδρου του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CΗΡ), αφορούσε πράγματι τη μαντίλα: «Όταν το Συνταγματικό Δικαστήριο απαγορεύει τη μαντίλα στα δημόσια κτίρια και τα πανεπιστήμια, είναι δυνατόν η σύζυγος του αρχηγού του κράτους να τη φορά στο προεδρικό μέγαρο;». Στο ρητορικό αυτό ερώτημα θα μπορούσε να απαντήσει κανείς με πολλούς τρόπους. 1) Ναι, γιατί όχι; 2) Μα δεν έχει πει τίποτα το Συνταγματικό Δικαστήριο για την πρώτη κυρία του κράτους. 3) Μπορεί θαυμάσια να άρει αύριο την απαγόρευση το Συνταγματικό Δικαστήριο, δεν θα είναι δα και η πρώτη φορά που θα προκαλέσει συζητήσεις με μια απόφασή του. Και άλλα παρόμοια. Σύμφωνα με τον Μπασκίν Οράν, καθηγητή Πολιτικών Επιστημών στην Άγκυρα, «είναι φυσιολογικό, σύμφωνα με τις αρχές της κοσμικότητας, να μη φορά μαντίλα μια εκπρόσωπος του κράτους. Ποιο είναι το πρόβλημα, όμως, με μια φοιτήτρια; Ή με τη σύζυγο του αρχηγού του κράτους, που δεν κατέχει κανένα δημόσιο αξίωμα;».

Είναι φανερό ότι το επιχείρημα δεν πολυστέκει. Ο ίδιος ο Οϊμέν, αναγνωρίζοντας ότι το πρόβλημα τελικά δεν είναι η μαντίλα, σπεύδει να συμπληρώσει: «Ακόμη κι αν η σύζυγος του Γκιουλ είχε το κεφάλι ακάλυπτο, πάλι θα ήμασταν αντίθετοι στην εκλογή του, γιατί είναι ανησυχητικό τα τρία μεγαλύτερα κρατικά αξιώματα (Προεδρία της Δημοκρατίας, της κυβέρνησης και της Βουλής) να κατέχονται από άνδρες που προέρχονται από την ισλαμική τάση». Εδώ αρχίζουμε να μπαίνουμε στην ουσία. Θα ήταν πράγματι καλύτερα να είχε προτείνει ο Ερντογάν έναν συναινετικό υποψήφιο, κι ακόμη καλύτερα να είχε φτάσει σε αυτόν τον υποψήφιο ύστερα από γόνιμο διάλογο. Δεν το έπραξε, είτε επειδή έκανε έναν κακό υπολογισμό που οφείλεται στην υπερβολική αλαζονεία του είτε επειδή έχει πράγματι ένα σχέδιο μακράς πνοής για τον εξισλαμισμό της Τουρκίας. Σε κάθε περίπτωση, όμως, ενήργησε με βάση τους κανόνες της δημοκρατίας. Τους ίδιους κανόνες μπορούν να αξιοποιήσουν οι αντίπαλοί του για να υπερασπιστούν τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους όποτε διαπιστώσουν ότι παραβιάζεται ή κινδυνεύει να παραβιαστεί. Το έκαναν ήδη, άλλωστε, διαδηλώνοντας μαζικά στην Άγκυρα και την Κωνσταντινούπολη, χωρίς να τους εμποδίσει κανείς (η Πρωτομαγιά είναι διαφορετική περίπτωση).

Να γιατί πολλοί φιλελεύθεροι Τούρκοι αρνούνται να διαλέξουν ανάμεσα στην κοσμικότητα και τη δημοκρατία, απαιτώντας και τα δύο ταυτοχρόνως. Να γιατί πολλά νεαρά στελέχη του CΗΡ ασκούν σκληρή κριτική στον Ντενίζ Μπαϊκάλ, απαιτώντας να αρχίσει ο εκδημοκρατισμός όλων των πολιτικών κομμάτων, και πρώτα του δικού τους. Να γιατί το πραγματικό δίλημμα δεν είναι ανάμεσα στη μαντίλα και τα τανκς, ούτε ανάμεσα στη μαντίλα και τον Κεμάλ, αλλά ανάμεσα στα τανκς και τη δημοκρατία, ένα σύστημα που μπορεί να έχει πολλά ελαττώματα, αλλά παραμένει το καλύτερο που έχουμε.

3 Comments:

At 3/5/07 1:26 μ.μ., Blogger Αθήναιος said...

Περιττό, ίσως, να πω ότι το άρθρο αυτό μου άρεσε πολύ.

Μιχάλη, έχεις σκεφτεί ποτέ να γράφεις μία op-ed στήλη ή μία στήλη πολιτικής ανάλυσης για διεθνή θέματα; Τα διεθνή θέματα δεν ενδιαφέρουν πολλούς, είναι η αλήθεια αλλά όσοι ενδιαφέρονται γιαυτά είνα άνθρωποι που διαβάζουν και σκέπτονται, οπότε...

 
At 3/5/07 2:03 μ.μ., Blogger Tin Man said...

Η σύγκρουση Κοσμικών(Εθνικιστών)-Ισλαμιστών δεν περιορίζεται στην Τουρκία και δεν είναι καθόλου, μα καθόλου καινούργιο φαινόμενο.

Ηδη, από τις αρχές του εισκοστού αιώνα διαμορφώνονται δύο πολιτικές τάσεις σε ολόκληρο τον αραβο-μουσουλμανικό κόσμο, και από τότε βρισκονται σε συνεχή σύγκρουση για την εξουσία.

Η διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η άνοδος του Κεμάλ βοήθησε ώστε η εθνικιστική τάση να κερδίσει εύκολα την πρώτη μάχη όταν τα αραβικά κράτη άρχισαν να ανεξαρτητοποιούνται, από την Οθωμανική Αυτοκρατορία πρώτα και από την ευρωπαική Αποικιοκρατία μετά. Οι εθνικιστές θεωρούσαν - και δικαίως - αυτονόητο το δικαίωμα τους να κυβερνήσουν, αφού εκείνοι είχαν ηγηθεί του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα των λαών τους. Οι ισλαμιστές, αναγνωρίζοντας την πρωτοκαθεδρία των εθνικιστών, απλά δεν τολμούσαν να σηκώσουν κεφάλι.

Η άνοδος του εθνικισμού - σε βάρος του ισλαμισμού - συνεχίστηκε αδιάκοπη σε όλη τη διάρκεια του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα, και κορυφώθηκε με το κίνημα του Νάσερ στην Αίγυπτο.

Ο Νάσερ φυλάκιζε συλλήβδην ισλαμιστές και κομμουνιστές, χωρίς σοβαρή αντίδραση ή απειλή από πουθενά. Η εθνικοποίηση του Σουεζ και τα επακόλουθα εδραίωσαν τους εθνικιστές σε ολόκληρο τον αραβο-ισλαμικό κόσμο.

( Η "Καταστροφή" του 1948 με την ίδρυση του Ισραήλ αποτέλεσε παρένθεση που δεν εκμεταλλεύτηκαν οι ισλαμιστές. Το παλαιστινιακό κίνημα ακολούθησε το γενικότερο εθνικιστικό ρεύμα που κυριαρχούσε παντού στον αραβο-ισλαμικό και στον τρίτο κόσμο γενικότερα.)

Τα πάντα άλλαξαν το 1967. Η ήττα των αράβων από το Ισραήλ άνοιξε τον ασκό του αιόλου. Ο νέος άνεμος που έπνεε πλέον, ως αντίδραση στην ταπεινωτική ήττα, ήταν ισλαμιστικός.

Μέσα σε λίγα χρόνια είχαμε το φαινόμενο του ντόμινο. Ισλαμική "επανάσταση" στο Ιραν το 1979, δολοφονία Σαντάτ το 1981, ίδρυση Χεζμπολλάχ το 1982, ίδρυση Χαμάς το 1987, εμφάνιση ακόμα πιο ακραίων ισλαμιστικών κινημάτων παντού τη δεκαετία του ενενήντα.

Η ήττα (ουσιαστικά) του Ισραήλ στο Λίβανο το περασμένο καλοκαίρι θα παίξει τον καταλυτικό ρόλο της κρίσης του Σουεζ, αλλά από την ανάποδη και υπέρ των ισλαμιστών αυτή τη φορά.

Ηθικό δίδαγμα; Μια προσεκτική ανάγνωση της δήλωσης του Ορχάν Παμούκ (που παρέθεσα αντί σχολίου στο χθεσινό άρθρο της στήλης) επιβεβαιώνει την απλή ιστορική αλήθεια : περισσότερη ταπείνωση του αραβο-ισλαμικού κόσμου συνεπάγεται περισσότερο - και χειρότερο - ισλάμ.

Αυτά για τους θιασώτες της διακοπής της όποιας ευρωπαικής προοπτικής της Τουρκίας (Σαρκοζί, Βενέδικτος, και λοιπές ακροχριστιανοδημοκρατικές δυνάμεις)

υγ
το άρθρο μου άρεσε κι εμένα εξίσου.

 
At 3/5/07 7:38 μ.μ., Blogger passer-by said...

Ας αποφασίσει η Ευρώπη τι ακριβώς θέλει από την Τουρκία και μετά να την κρινει.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home