Δευτέρα, Αυγούστου 14, 2006

Tότε το μέλλον ήταν καλύτερο



«Τίποτε δεν είναι σημαντικότερο από το να μάθουμε να σκεφτόμαστε ανεμπόδιστα και βαθιά. H βαθιά σκέψη κάνει και τα μεγάλα πρόσωπα». Μπέρτολτ Μπρεχτ

Υπάρχουν ασφαλώς μεγάλες διαφορές ανάμεσα στην εποχή μας και την περίοδο του Μεσοπολέμου. Έχουμε δημιουργήσει ένα τείχος που μας προστατεύει από τις βόμβες και τους σεισμούς, έναν ψυκτικό μηχανισμό που μας δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι δεν καιγόμαστε από τη λάβα των ηφαιστείων. Όμως τα ηφαίστεια υπάρχουν, άλλα έχουν εκραγεί και άλλα ετοιμάζονται, κάτω από το εύθραυστο περίβλημα της ασφάλειας διακρίνονται εύκολα ο φόβος και η σύγχυση. Ζούμε καλύτερα από τις προηγούμενες γενιές, αλλά φοβόμαστε περισσότερο από εκείνες για το μέλλον των παιδιών μας. Όπως έλεγε ο μεγάλος ηθοποιός του καμπαρέ Καρλ Βάλεντιν, «τότε το μέλλον ήταν πολύ καλύτερο».

Ο λαμπρότερος ίσως μαθητής του Βάλεντιν, γράφει ο Κλάουντιο Μάγκρις στην Κοριέρε ντέλα Σέρα, ήταν ένας άνθρωπος που πρωταγωνίστησε για πολλές δεκαετίες στο θέατρο και τη λογοτεχνία όχι μόνο της πατρίδας του αλλά όλου του κόσμου. Δεν ήταν ιδιαίτερα συμπαθής. Ήταν εγωκεντρικός, οι σχέσεις του με τους ανθρώπους βασίζονταν στην αρχή «χρησιμοποίησέ τους και πέτα τους». Οι βιογράφοι του λένε ότι δεν του άρεσε και τόσο το νερό και το σαπούνι, γεγονός που έκανε τις εκάστοτε ερωμένες του να διαμαρτύρονται. Και τα ποιήματά του για το αλάθητο του Κομμουνιστικού Κόμματος και τα εκατό του μάτια που παρακολουθούν τα πάντα δεν τα αποκήρυξε ποτέ. Θα έλεγε κανείς ότι ο κόσμος τιμά αυτές τις ημέρες τη μνήμη του Μπέρτολτ Μπρεχτ (για τα 50 χρόνια από τον θάνατό του, το θρυλικό Berliner Ensemble φιλοξενεί αυτές τις τρεις εβδομάδες παραστάσεις, συναυλίες και εκθέσεις) παρά τη φορτισμένη του σχέση με την πολιτική. Λάθος: ο συγγραφέας της «Όπερας της πεντάρας» επιστρέφει και θα επιστρέφει πάντα, χάρις στον πολιτικό χαρακτήρα του έργου του.

Κι αυτό - σημειώνει ο Μάγκρις - επειδή ήταν ένας ποιητής που κοίταξε κατά πρόσωπο, κατανόησε και εξέφρασε με ιδιαίτερη δύναμη τα δεινά και τις ελπίδες του αιώνα, τις αντιφάσεις του, τους δεσμούς ανάμεσα στην Ιστορία, τις κοινωνικές σχέσεις και την ατομική δυναμική. Ήταν ένας από τους λίγους κλασικούς που συμφιλίωσε την ορθολογιστική κατανόηση του κόσμου με την ελεύθερη και αχαλίνωτη φαντασία που επανεφευρίσκει τον κόσμο. Ακούραστος υπερασπιστής της προόδου, δεν δίστασε να καταγγείλει τις καταστροφικές της παρεκκλίσεις. H μαρξιστική του παιδεία μπορεί να τον παρέσυρε σε υπερβολές, του επέτρεψε όμως να έλθει σε άμεση επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα. Κι είναι ένας από τους λίγους ποιητές που, μισόν αιώνα μετά τον θάνατό του, απαγγέλλουμε τους στίχους του σαν να τραγουδάμε ένα αγαπημένο μας τραγούδι.

7 Comments:

At 14/8/06 1:53 μ.μ., Blogger nik-athenian said...

Συνήθως τα άρθρα του Μιχάλη, προσεγγίζουν γνωστά πρόσωπα και γεγονότα και από άλλες διαστάσεις πέρα από την κυρίαρχη και προφανή. Τούτο το άρθρο δεν πρόσθεσε κάτι διαφορετικό στην εικόνα του Μπρεχτ.
Έχει όμως μια φράση, η οποία σε όποιον και αν ανήκει, δίνει το στίγμα της εποχής μας όσον αφορά τους μεσήλικες σαν εμένα:
"Ζούμε καλύτερα από τις προηγούμενες γενιές, αλλά φοβόμαστε πολύ περισσότερο από εκείνες για το μέλλον των παιδιών μας!"

 
At 14/8/06 3:52 μ.μ., Blogger μικρό λυκάκι said...

Είμαστε παιδιά τής εποχής μας πού είναι μία πολιτική εποχή.
Ολη τη μέρα,όλη τη νύχτα,
όλες οι υποθέσεις-οι δικές σας,οι δικές μας,οι δικές τους-είναι πολιτικές υποθέσεις.

Σάς αρέσει ή όχι,
τα γονίδια σας έχουν ένα πολιτικό παρελθόν,το δέρμα σας μία πολιτική φόρμα,τα μάτια σας μία πολιτική κλίση.
Οτι καί να πείτε έχει αντηχήσεις,
ότι καί να κρύβετε μιλάει από μόνο του.
Ετσι με τόν ένα ή με τόν άλλο τρόπο μιλάτε πολιτικά.

Ακόμα κι όταν καταφεύγετε στά δάση,κανετε πολιτικά βήματα πάνω σε πολιτικό έδαφος.
Τα απολιτικά ποιήματα είναι κι αυτά πολιτικά
καί πάνω μας λάμπει ένα φεγγάρι
όχι πιά ανόθευτα σεληνιακό.
Να ζεί κανείς ή να μή ζεί,αυτό είναι το ερώτημα.
Και παρόλο πού ταράζει τήν πέψη
είναι ένα ερώτημα πάντα πολιτικό.

Γιά ν'αποκτήσετε ένα πολιτικό νόημα
δέν χρειάζεται κάν να είστε ανθρώπινοι.
Η πρώτη ύλη αρκεί
ή κάποια πρωτεινούχα τροφοδοσία ή αργό πετρέλαιο.
Η ένα τραπέζι συνεδριάσεων πού το σχήμα του έγινε αιτία διαμάχηςγιά μήνες:
αν θα διαπραγματευτούμε γιά τή ζωή καί το θάνατο σ'ένα στρογγυλό τραπέζι ή σ'ένα τετράγωνο.

Στό μεταξύ άνθρωποι εξαφανίστηκαν,
πέθαναν ζώα,
σπίτια κάηκαν
καί χωράφια έγιναν χέρσα,
όπως ακριβώς σε καιρούς αμνημόνευτους
καί λιγότερο πολιτικούς.

Βισουάβα Σιμπόρσκα
παιδιά τής εποχής μας.

 
At 14/8/06 4:11 μ.μ., Blogger nik-athenian said...

Άσχετο με τον Μπρεχτ.
Λυκάκι, από τις προάλλες που ανέβασες τον "ψαλμό" της Σιμπόρσκα μέχρι και σήμερα που επανέρχεσαι, μ' έκανες να ψάξω για τα γραφτά της κυρίας Βισουάβα, την οποία αγνοούσα. Νομίζω λοιπόν ότι η κυρία δεν είναι χλιαρή ή ακαδημαϊκή. Έχει πράγματα ουσιαστικά να πει.

 
At 15/8/06 12:43 π.μ., Blogger CAESAR said...

Ένα πρόσφατο post του Μιχάλη αφορούσε τον Βάλτερ Μπένγιαμιν, και το σημερινό τον Μπρεχτ. Και οι δύο συναντώνται κάπου
εδώ.

 
At 15/8/06 4:06 μ.μ., Blogger μικρό λυκάκι said...

Η σημερινή αργία μού δίνει τήν ευκαιρία να γράψω ακόμα ένα σχόλιο πάνω σε αυτό το ενδιαφέρον άρθρο:

Τότε τα πράγματα μοιάζαν ή ήταν απλά:πίστευαν ότι η προοπτική μιάς παγκόσμιας ειρήνης πού τήν πιπίλιζαν οι κομμουνιστές μπορούσε να έρθει καί κανείς δέν έμπαινε στόν κόπο να πεί κάτι διαφορετικό.

Αυτό πού ζούμε στίς μέρες μας δέν είναι βέβαια το τέλος τής Ιστορίας.
Η Ιστορία θα τελειώσει μαζί με τόν άνθρωπο.
Σίγουρα όμως ζούμε το τέλος τής πολιτικής.
Η τουλάχιστον το τέλος τής πολιτικής όπως τήν ξέραμε μέχρι σήμερα.{Αυτό μάς λέει καί ο Μάγκρις.}
Αμήχανοι καί ανασφαλείς επικαλούμαστε τα παρωχημένα όπλα τών διεθνών οργανισμών γιά να φυλάξουν σάν φαντάσματα τούς φόβους μας!
Αν αυτό δεν είναι πλήρης χρεωκοπία τής πολιτικής,τότε τί είναι?

Συγκρούονται δύο θεοκρατικά καθεστώτα.Από τη μιά οι ΗΠΑ με τήν απόλυτη πίστη στήν πρόοδο,σε κάποιο Καλό το οποίο το μεταφράζει σε χρηματιστήρια καί επιτόκια,απόλυτο,
σάν το απόλυτο Κακό πού έχει απέναντι του.
Από τήν άλλη,μία σκοτεινή θρησκευτική πίστη ,επιθετική καί κατακτητική,η οποία διεκδικεί το δικαίωμα στήν καταστροφή μέσω τής πυρηνικής ενέργειας.
Τυφλή πίστη καί επαρχιωτισμός καί από τίς δύο πλευρές και δεν με πείθουν τα ,υπαρκτά,γεωστρατηγικά σχέδια.
Μονίμως έξω πέφτουν οι γεωστρατηγικοί αναλυτές καί οι πολιτικές αναλύσεις ,αντε να ισχύουν γιά λίγες μέρες!

Να σημειώσω επίσης,ότι δέν είναι τυχαίο ότι το πρώτο κύτταρο πολιτισμού πού χτυπάει η ισλαμική τρομοκρατία είναι η δυνατότητα ελεύθερης μετακίνησης.
Αν θέλεις να εξουδετερώσεις έναν τρόπο ζωής τόν κτυπάς στά βασικά του κύτταρα.
Η στέρηση τής ελευθερίας τής μετακίνησης είναι βασικό στοιχείο πολιτισμού.Θυμόμαστε τι νγινόταν στίς χώρες τού παραπετάσματος?
Πολιτισμός χωρίς περιέργεια,υπάρχει?

Διαβάζω το new yorker,έχει ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο γιά τον Μπένγιαμιν καί τον φίλο του τόν Μπρέχτ,τελειώνω ένα εκπληκτικό νουάρ τού Γκούναρ Στόλεσεν {Δικός σου ως το θάνατο},διαβάζω καί γιά τόν ανταρτοπόλεμο πού γράφει η Independent,συμπληρώνω το χθεσινό μου σχόλιο εδώ καί σκέφτομαι ότι με όλον αυτόν τόν...τρομοκρατικό εξοπλισμό ,έτσι κι αλλιώς,δέν μπορώ καν να ταξιδέψω!!!!!!!!!

 
At 16/8/06 12:16 π.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

"Tότε το μέλλον ήταν καλύτερο".

Στα ανύποπτα νεανικά μάτια το μέλλον φαντάζει πάντα καλύτερο.

ΥΓ
Μου είπαν επίσης ότι τελείωσε ο πόλεμος. Και γύρισα :)

 
At 16/8/06 10:10 π.μ., Blogger CAESAR said...

@ μικρό λυκάκι:
"Καιρός του καθελείν
καιρός του οικοδομείν"
(Γ.Σεφέρης)

Ιχνηλάτη, έτσι είναι & έτσι θα είναι...
Eπιστρέψαμε οικοθεν;

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home