Τετάρτη, Αυγούστου 30, 2006

Η οργή του Γκύντερ Γκρας



Το κείμενο το είχαν ήδη υπογράψει πολλές προσωπικότητες, όπως ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο Χούλιο Κορτάσαρ, ο Ραφαέλ Αλμπέρτι και ο Χάινριχ Μπελ. Αλλά το όνομα του Γκρας ήταν βαρύ, χρειαζόταν κι αυτό.

Τον Μάρτιο του 1975, ο Χιλιανός αντιστασιακός συγγραφέας Άριελ Ντόρφμαν επισκέφθηκε τον Γκύντερ Γκρας στο σπίτι του, κοντά στο Αμβούργο. Η δικτατορία του Πινοσέτ μέτραγε ήδη δύο χρόνια ζωής και ο Ντόρφμαν, που ζούσε εξόριστος στο Παρίσι, συγκέντρωνε υπογραφές υπέρ των διωκόμενων Χιλιανών διανοουμένων. Αφού λοιπόν άφησε τον οικοδεσπότη, γνωστό για τις μαγειρικές του ικανότητες, να ετοιμάσει μια παραδοσιακή γερμανική ψαρόσουπα, άρχισε να εξηγεί τον λόγο του ταξιδιού του.

Όταν τελείωσε, επικράτησε αμήχανη σιωπή. Ο Γκρας χαμήλωσε τη φωτιά και βάλθηκε να κοιτάζει κάτι σκίτσα που έφτιαχνε εκείνη την εποχή. Ξαφνικά σήκωσε το βλέμμα του και, εμφανώς οργισμένος, ρώτησε τον συνομιλητή του: «Γιατί δεν θέλουν οι σοσιαλιστές σύντροφοι της Χιλής να παραστούν στις εκδηλώσεις υπέρ των Τσέχων πατριωτών που θα πραγματοποιηθούν το καλοκαίρι στη Γαλλία;». Ο Ντόρφμαν τού εξήγησε πως όση συμπάθεια κι αν έτρεφαν πολλοί Χιλιανοί δημοκράτες για την Άνοιξη της Πράγας και τον αγώνα των Τσέχων διαφωνούντων, ήταν πολιτικά αδύνατον να εκφράσουν δημοσίως την αλληλεγγύη τους. Μια τέτοια πράξη θα προκαλούσε τη διάλυση του κοινού μετώπου με τους κομμουνιστές που είχε συγκροτηθεί εκείνη την εποχή στη Χιλή κατά της δικτατορίας.

Οι εξηγήσεις αυτές δεν έπεισαν τον Γκρας, για τον οποίο η σοβιετική επέμβαση στην Τσεχοσλοβακία ήταν εξίσου καταδικαστέα με την αμερικανική παρέμβαση στη Χιλή. Και όταν ο Ντόρφμαν επέμεινε ότι για να πέσει ο Πινοσέτ ήταν απαραίτητη η στήριξη της Σοβιετικής Ένωσης και των συμμάχων της, ο συγγραφέας του Ταμπούρλου έπαψε να ασχολείται μαζί του και στράφηκε στη γοητευτική σύζυγό του, την Ανχέλικα. Του απηύθυνε ξανά τον λόγο μόνο όταν τον ξεπροβόδισε: «Όταν κάτι είναι ηθικά ορθό», του είπε, «πρέπει να το υπερασπιζόμαστε ανεξάρτητα από το πολιτικό ή προσωπικό κόστος».

Μετά τις αποκαλύψεις για το παρελθόν του Γκρας στα SS, γράφει ο Ντόρφμαν στην Ελ Παΐς, θα ήταν εύκολο να χλευάσει κανείς την προ τριακονταετίας οργή του. Ακόμη κι αν είχε δίκιο - και είχε δίκιο - με ποιο δικαίωμα έδινε μαθήματα ηθικής ακεραιότητας ένας άνθρωπος που έκρυβε το ναζιστικό του παρελθόν; Κι όμως, ίσως εκείνη ακριβώς η αντίφαση να εξηγεί και να δικαιώνει τη βίαιη αντίδρασή του. Ίσως ακριβώς εκείνος ο νεαρός ναζιστής, εκείνο ακριβώς το ένοχο alter ego της εφηβείας του, να ζητούσε από την ενήλικη ενσάρκωσή του να μην επιτρέψει ξανά μια θέση που να μην είναι διάφανη, ηθικά άμεμπτη και αποφασιστική. Οι άνθρωποι είναι σύνθετα και αντιφατικά όντα. Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω.

11 Comments:

At 30/8/06 10:10 μ.μ., Blogger Μαύρος Γάτος said...

Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.

 
At 30/8/06 10:11 μ.μ., Blogger Μαύρος Γάτος said...

Πρώτος μού έτυχε να είμαι, αναμάρτητος... μπορεί και ναι, μπορεί και όχι, ποιός θα το πει;

Σε κάθε περίπτωση, λίθο δεν έχω να ρίξω. Ούτε όμως έιναι και φίλος μου ο κύριος Γκρας. Αιτία γι'αυτό είναι το συγκλονιστικό βιβλίο του Χάινριχ Μπελ "Μπιλιάρδο στις εννιάμισι", και ο ίδιος ο Χάινριχ Μπελ. Μπορεί και να αδικώ τον Γκράς, δεν ξέρω, αλλά εκείνο το βιβλίο δεν θα το ξεπεράσω ποτέ, και όχι μόνο όσον αφορά τους Γερμανούς....

Καλό βράδυ

 
At 30/8/06 11:56 μ.μ., Blogger μικρό λυκάκι said...

Κάτω από ποιές συνθήκες ονειρεύεσαι τούς νεκρούς?
Τούς σκέφτεσαι συχνά πρίν αφεθείς στόν ύπνο?Ποιός εμφανίζεται πρώτος?
Είναι πάντοτε ο ίδιος?
Ονομα,επώνυμο,κοιμητήριο,Ημερομηνία θανάτου?Σε ποιό πράγμα αναφέρονται?Παλιά φιλία?Συγγένεια?
Πατρίδα?
Λένε από πού έρχονται?
Καί ποιός εκτός από σένα τούς βλέπει στ'όνειρό του?
Τα προσωπά τους είναι όπως είναι στίς φωτογραφίες τους?Εχουν γεράσει καθόλου με τα χρόνια?Δείχνουν ακμαίοι?Δείχνουν κατάχλωμοι?Οι δολοφονημένοι έχουν επουλώσει ως τώρα τα τραύματά τους?
Θυμούνται ακόμα ποιός τούς σκότωσε?
Τί κρατάνε στά χέρια τους?
Να μάς περιγράψεις αυτά τα αντικείμενα.
Είναι μισοκαμένοι?Γεμάτοι μούχλα?
Απανθρακωμένοι?Σε αποσύνθεση?Καί μες στά μάτια τους τί βλέπεις?
Ικεσία?Απειλή?Πιάνετε κουβέντα μόνο γιά τόν καιρό?
Η γιά λουλούδια?Πουλιά?Πεταλούδες?
Από τήν πλευρά τους δέν κάνουν αδέξιες ερωτήσεις?Κι άν κάνουν ,τι αποκρίνεσαι?
Αντί να μένεις σιωπηλός, γιά σιγουριά?Η αντί ν'αλλάζεις με προφάσεις το θέμα τού ονείρου?
Η,αντί να ξυπνάς εγκαίρως?

Βισουάβα Σιμπόρσκα
Σκευωρίες με τούς νεκρούς.

 
At 31/8/06 12:54 π.μ., Blogger nik-athenian said...

Γιατί έχει προκαλέσει τόσο θόρυβο η αποκάλυψη για τη νεανική στράτευση του Γκύντερ Γκρας;
Γιατί προσποιούμαστε ότι πιστεύουμε πως όλα τα λόγια και οι πράξεις στη ζωή ενός ανθρώπου πρέπει να είναι απόλυτα συμβατά μεταξύ τους;
Γιατί ενώ βλέπουμε ότι αυτό δεν συμβαίνει στους εαυτούς μας, θέλουμε να συμβαίνει στους άλλους;
Είναι σα να μπαίνουν μια-δυο πρώτες ψηφίδες στη ζωή σου όταν είσαι 18 χρονών και μετά οι άλλοι να απαιτούν όλο το υπόλοιπο ψηφιδωτό να είναι συμβατό με αυτές.
Δυστυχώς δεν μπορούμε να αφαιρέσουμε ψηφίδες από τη ζωή μας.

 
At 31/8/06 1:10 π.μ., Blogger Κ. said...

Για να το συνδυάσουμε και με το χθεσινό, η τελευταία στροφή του "My back pages"

Yes, my guard stood hard when abstract threats
Too noble to neglect
Deceived me into thinking
I had something to protect
Good and bad, I define these terms
Quite clear, no doubt, somehow.
Ah, but I was so much older then,
I'm younger than that now.

 
At 31/8/06 3:38 π.μ., Blogger Rayuela said...

Διάβασα ολόκληρο το κείμενο του Ντόρφμαν την προηγούμενη Κυριακή στην αργεντίνικη Página/12. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον, ακόμα περισσότερο επειδή χρησιμοποιεί την προσωπική του εμπειρία από τη συνάντησή του με τον Γκύντερ Γκρας. Διάβασα σήμερα επίσης ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Κλαούντιο Μάγκρις και λίγες μέρες πριν άλλο του Τζον Μπέργκερ. Νομίζω πως μόνο ανόητοι ηθικολόγοι ξεσηκώνονται σαν παρθένες γεροντοκόρες και ζητούν την κεφαλή του Γκρας ή το Νόμπελ ή ό,τι άλλο. Οι ηθικολόγοι, λέει ο Μπέργκερ, αρνούνται την εμπειρία. Αναμάρτητοι ως γνωστόν δεν υπάρχουν. Κατά τα άλλα, φωνές σαν του Βαλέσα ή του δικού μας Στάθη, είναι απλώς αστείες, και κατά τη γνώμη μου εκ του πονηρού.

 
At 31/8/06 5:08 π.μ., Blogger rosemary said...

"Do i contradict myself? Very well then, I contradict myself. I am large. I contain multitudes."
Walt Whitman

συμφωνώ και επαυξάνω nik-athenian.

 
At 31/8/06 10:25 π.μ., Blogger philos said...

Νομίζω ότι είπες ακριβώς την πιο αληθινή και σωστή άποψη για το Grass. Δεν μένει παρά να τον καταλάβει και ο κόσμος!
Μπράβο για το άρθρο

 
At 31/8/06 12:22 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

At the right time and in the right place, we are all capable of the best and of the worst.
John Huston, China Town.

Ηταν έφηβος. Βρέθηκε στη δίνη του εθνικιστικού παροξυσμού. Εκανε μια επιλογή. Οπως εκατομμύρια άλλοι.

Εξομολογήθηκε δημόσια μια εφηβική ενοχή που βαραίνει, φαντάζομαι, πολλούς άλλους γερμανούς συνομήλικους του.

Αυτοί που ζητούν τη κεφαλή του επί πίνακι ας αναρωτηθούν αν έχουν βρεθεί στην εφηβεία τους μπροστά σε τέτοια τρομακτικά ηθικά διλήμματα. Και ποιες αποφάσεις θα έπαιρναν. Ποιες επιλογές θα είχαν κάνει. Κι αν θα ήταν όλες σωστές.

Ουαί υμίν γραμματείς και φαρισαίοι.

Ενώνω τη φωνή μου με εκείνες των υπόλοιπων φίλων που σχολίασαν το άρθρο θετικά. Και χαίρομαι πραγματικά που οι περισσότεροι, απ'ότι φαίνεται, κρίνουν νηφάλια και ανθρώπινα.

Συγχαρητήρια Μιχάλη που κρατάς μεγάλες αποστάσεις από τις υστερικές κραυγές που ακούστηκαν τελευταία.

 
At 31/8/06 12:31 μ.μ., Blogger Εαρινή Συμφωνία said...

Ας μη βιαζόμαστε μέχρι να διαβάσουμε το βιβλίο. Συγγραφέας είναι. Εχει σημασία πώς τα λέει. Στη δική του περίπτωση, διπλή σημασία. Οι πρώτες σημειώσεις πάντως σε ξένες εφημερίδες μιλούν για μια παράθεση των γεγονότων μη αναμενόμενη. Και όχι με την καλή έννοια. Υπομονή λίγο και θα δούμε πάλι τι γίνεται.

 
At 1/9/06 2:03 π.μ., Blogger suigenerisav said...

@
rayuela
προσυπογράφω

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home