Πέμπτη, Ιανουαρίου 05, 2006

H θρησκεία της μελαγχολίας



Κατά γενική ομολογία εντυπωσιακή, η έκθεση για τη Μελαγχολία στο Grand Palais του Παρισιού τελειώνει σε μία εβδομάδα και δυστυχώς δεν θα προλάβουμε να τη δούμε. Αυτήν τη λατρεία της μελαγχολίας, όμως, μήπως πρέπει να την ξανασκεφθούμε;

H Νάνσυ Χιούστον διακρίνει δύο είδη μελαγχολίας. Το ένα είναι η μελαγχολία ως παθολογία: η Καναδή συγγραφέας γνωρίζει καλά αυτό το φαινόμενο, η δυστυχία και η κατάθλιψη αποτελούν παλιούς της συντρόφους, χάρις στην ύπαρξή τους, παρά την ύπαρξή τους, γράφει τα βιβλία της, το παραδέχεται. Το δεύτερο είδος, που σκοπίμως συγχέεται με το πρώτο, είναι η μελαγχολία ως φιλοσοφία. Είναι μια αντίληψη που έχει γίνει η θρησκεία των σύγχρονων καλλιτεχνών και διανοουμένων και μπορεί να συμπυκνωθεί στη φράση: «Αφού είμαστε καταδικασμένοι να πεθάνουμε, η ζωή δεν έχει κανένα νόημα». Είναι εκείνο το απόσπασμα από τον «Πέπλο» του Μίλαν Κούντερα (Εκδ. Εστία, μετάφραση Γιάννη Χάρη): «Γιατί όλα είναι διά μιας ξεκάθαρα: η ανθρώπινη ζωή καθαυτήν είναι ήττα. Το μόνο που μας μένει απέναντι σ' αυτήν την αναπότρεπτη ήττα που λέγεται ζωή είναι να προσπαθήσουμε να την κατανοήσουμε. Εδώ βρίσκεται ο λόγος ύπαρξης της τέχνης του μυθιστορήματος».

Γιατί τόση μαυρίλα; Πώς και από ποιους αναγορεύτηκε η μελαγχολία σε μια διαχρονική αλήθεια; Γνωρίζουμε μερικούς από τους ενόχους: Μπωντλαίρ, Φλωμπέρ, Κάφκα, Νίτσε. Οι κληρικοί αυτής της λαϊκής εκκλησίας, γράφει η Χιούστον στη Λιμπερασιόν, θέλουν να μας πείσουν ότι έχουμε να επιλέξουμε ανάμεσα σε δύο και μόνο χρώματα: το μαύρο (που είναι γι' αυτούς η μόνη αλήθεια) και το ροζ (το γλυκανάλατο, το επιτηδευμένο). Όποιος διατρέξει την έκθεση στο Grand Palais και ξεφυλλίσει τα δεκάδες έντυπα που τη συνόδευσαν παρατηρεί ότι η τρέλα εξυμνείται, η κατάθλιψη εξιδανικεύεται, ο «μαύρος ήλιος» είναι ο μόνος αληθινός, ο μόνος αποδεκτός ήλιος πάνω από το κεφάλι μας. Συγγραφείς, φιλόσοφοι και ιστορικοί της τέχνης υποστηρίζουν ότι η καλλιτεχνική διάνοια ήταν πάντα συνδεδεμένη με την κατάθλιψη, κάτι που είναι πιθανό. Υποστηρίζουν όμως ακόμη - κάτι που είναι συζητήσιμο - ότι οι καλλιτέχνες έχουν πρόσβαση στην «αλήθεια» της ανθρώπινης ύπαρξης, και ότι η αλήθεια αυτή είναι οπωσδήποτε μαύρη. Από αυτήν τη θρησκεία της τέχνης αποκλείονται έτσι όλοι εκείνοι, η συντριπτική πλειονότητα του ανθρωπίνου είδους, που καταφέρνουν να δώσουν ένα νόημα στην ύπαρξή τους μέσα από την καθημερινότητά τους: τον έρωτα, τη φιλία, τη δουλειά, τη γέννα, την κηπουρική, το τάι-τσι, το παραπέντε ή τους πιθήκους μπονόμπο.

Παρατηρώντας μια γειτόνισσα που φρόντιζε τα λουλούδια της, η Βιρτζίνια Γουλφ έγραφε κάπου: «H Μαντάμ Σαράς στον κήπο της: ίσως αυτό να είναι η αλήθεια». Κι αν δεν είναι H αλήθεια, είναι ασφαλώς κι αυτό MIA αλήθεια. Που κανείς διανοούμενος, στο όνομα κανενός αξιώματος, δεν μπορεί να μηδενίσει.

13 Comments:

At 5/1/06 11:50 π.μ., Blogger schottkey said...

Η έκθεση είναι εξαιρετική, όμως, νομίζω πως εδώ σημασία έχει η μελαγχολία ως κινητήριος δύναμη για την δημιουργία τέχνης.

Πιθανόν πολλοί από εμάς σε κατάσταση κατάθλιψης να μην μπορούμε να δημιουργήσουμε ή να εκφραστούμε, βυθιζόμενοι σ'ένα μαύρο τέλμα-άλλοι όμως, σε στιγμές θλίψης μεγαλούργησαν.
Για να παραφράσω λοιπόν την αγαπητή Βιρτζίνια: Η δημιουργία τέχνης πηγάζει και από το καθημερινό-ίσως κι η μελαγχολία όμως να είναι στοιχείο της καθημερινότητάς μας.

 
At 5/1/06 1:14 μ.μ., Blogger kosmopolitis said...

And he answered:
Your joy is your sorrow unmasked..

In the depth of your hopes and desires lies your silent knowledge of the beyond.

And like seeds dreaming beneath the snow your heart dreams of spring. Trust the dreams, for in them is hidden the gate to eternity.

Your fear of death is but the trembling of the shepherd when he stands before the king whose hand is to be laid upon him in honour.
Kahlil Gibran, The Prophet.
( επιλογές μου από τα κεφάλαια On Joy and Sorrow, και On Death. )

Μελαγχολία ως φιλοσοφία, δεν υπάρχει. Αυτά είναι προσχήματα και προφάσεις που συγκαλύπτουν την πνευματική πενία συγγραφέων με το ανοσιούργημα "Γιατί όλα είναι διά μιας ξεκάθαρα: η ανθρώπινη ζωή καθαυτήν είναι ήττα.." !

Η μελαγχολία δεν είναι ούτε θρησκεία, ούτε διαχρονική αλήθεια. Αυτά είναι το άλλωθι πνευματικών ανθρωπάκων, που κατά βάθος γυρεύουν απεγνωσμένα μια πίστη, μια κάποια πίστη.

Η μελαγχολία ΔΕΝ είναι κατάθλιψη.

Η μελαγχολία είναι μια, προσωρινή ή παρατεταμένη, πνευματική κατάσταση. Ανώτερη της θρησκείας. Ανώτερη της Πίστης. Κατώτερη μόνο του Ονείρου.

Μελαγχολία είναι η έμπνευση της ψυχής.

Απενάντι σε όλους αυτούς τους ιερείς της ήττας μας, που αναφέρονται στο άρθρο, παρακάτω αντιπαρατάσσω ΜΙΑ φράση του Προφήτη του θριάμβου μας.

Αποχαιρετώντας τους ανθρώπους, που αγάπησε και τον αγάπησαν, λίγο πριν την αναχώρηση του, λίγο πριν το οριστικό ταξίδι, στην κορύφωση
της μελαγχολίας, έρχεται η έμπνευση και μιλάει η Ψυχή :

A little while. A little rest upon the wind, and another woman shall bear me.


ΥΓ
Επειδή με έχει πιάσει μια μικρή μελαγχολία τις τελευταίες μέρες, γι'αυτό..

 
At 5/1/06 2:11 μ.μ., Blogger Mirandolina said...

"Συγγραφείς, φιλόσοφοι και ιστορικοί της τέχνης υποστηρίζουν ότι η καλλιτεχνική διάνοια ήταν πάντα συνδεδεμένη με την κατάθλιψη, κάτι που είναι πιθανό".

Πολύ συχνά, όταν τέτοια στερεότυπα αναπαράγονται για τους καλλιτέχνες (ποτισμένα ρομαντισμό) οι ίδιοι οι καλλιτέχνες απουσιάζουν (κι οι κριτικοί τέχνης περισσεύουν).

 
At 5/1/06 2:19 μ.μ., Blogger nanakos said...

" οι καλλιτέχνες έχουν πρόσβαση στην «αλήθεια» της ανθρώπινης ύπαρξης, και ότι η αλήθεια αυτή είναι οπωσδήποτε μαύρη".

Παλιά αγαπούσα τη Βιρτζίνια. Μετά αποφάσισα να μην πολυεμπιστεύομαι ανθρώπους που γεμίζουν πέτρες τις τσέπες τους και βουτάνε στο ποτάμι! Και μετά έγιναν όλα ροζ!
Το ροζ είναι ένα πολύ παρεξηγημένο χρώμα.

 
At 5/1/06 5:28 μ.μ., Blogger sal.ló said...

"Τα ψυχοδιανοητικά γνωρίσματα της μελαγχολίας είναι:
μία βαθύτατα αλγεινή κατάθλιψη
μία αναστολή του διαφέροντος για τον εξωτερικό κόσμο
η απώλεια της ικανότητας για αγάπη
η αναστολή κάθε δραστηριότητας
η μείωση της αυτοεκτίμησης που εκφράζεται με αυτομομφές και αυτοδιασυρμούς και φθάνει μέχρι την παραληρητική προσμονή της τιμωρίας"
S.Freud, Πενθος και Μελαγχολία (1915)


Ειπώθηκαν πολλά για επίγνωση του μάταιου της ζωής, για τη μελαχολία ως φιλοσοφία , ως θρησκεία...
Το μαύρο δεν είναι χρώμα. Το χρώμα μας ωθεί στο φιλοσοφείν διότι αποτελέι την πιό χαρακτηριστική έκφανση του αισθητού. Μας καλέι να κοιτάξουμε πίσω και πέρα από αυτό. Ο αναχωρητισμός από το επαισθητό μας οδηγεί στην απουσία του χρώματος, του φωτός και καταπίνοντας το σκότος του απείρου (για τους πυθαγόριους οι έννοιες αυτές ήταν σύστοιχες) σκοτεινιάζουν τα ενδότερα της ψυχής ανεπαίσθητα,φυσικά.
Όσο για τον Φρόυντ, καλά κάνανε και τουν μαυρίσανε οι συγγραφείς της "μαύρης βιβλου της ψυχανάλυσης...
(Μαύρη μαυρίλα πλάκωσε μαύρη σαν καλιακούδα)


(Βέβαια εγώ προτιμώ κάτι πιο διάφανο, π.χ. τον καθρέπτη μου αλλά ούτε μελαγχολικός είμαι ούτε καλλιτέχνης.)

 
At 5/1/06 6:59 μ.μ., Blogger Πάνος said...

Κατά το "ο απαισιόδοξος δεν είναι παρά ένας καλά ενημερωμένος αισιόδοξος" έτσι και ο μελαγχολικός δεν είναι παρά ο καλλιτέχνης που πέρασε από το στάδιο της χαρμόσυνης απραξίας στη φάση (το άγχος) της δημιουργίας. Την ώρα της δημιουργίας η μελαγχολία κυριαρχεί - αυτό είναι αναπόφευκτο, για τους περισσότερους τουλάχιστον. Αν συνεχίζεται και μετά - αυτό είναι ατύχημα (και η ζωή είναι γεμάτη από τέτοια ατυχήματα)

 
At 6/1/06 11:31 μ.μ., Blogger Roman said...

palia nomiza oti (opws leei kai o Panos) oi pio "eksupnoi" kai "diabasmenoi" einai panta pio katathliptikoi giati exoun epignwsh (a) tou poso euthrafsth einai h zwh kai (b) tou poso kakos mporei na ginei o anthrwpos.

nomizw oti einai shmadi akomh megaluterhs... peite to wrimothtas, peite to sofias... to na ta ksereis ola auta kai na kataferneis na mhn eisai katathliptikos. Skeptomenos isws to poso kalos mporei na ginei o anthrwpos.

stin autobiografia tou, o Kazantzakis grafei (dustuxws to exw mono se agglikh metafrash, ntroph mou):

"When I read Cervantes, his hero Don Quixote seemed to me a great saint and martyr who had left amidst jeering and laughter to discover beyond our humble everyday life, the essence which hids in back of appearances. What essence? I did not know at the time; I learned later.

There is only one essence, always the same: As yet man has found no other means to elevate himself - none but the subduing of matter and the submission of the individual to an end which transcends the individual, even though that end be chimerical (i.e. existing only in imagination).

When the heart believes and loves, nothing chimerical exists; nothing exists but courage, trust and fruitful action".

 
At 18/5/13 3:30 π.μ., Blogger Fairytalesman said...

Ο λόγος ύπαρξης της τέχνης του μυθιστορήματος είναι η προσπάθεια κατανόησης της ζωής...... Συμφωνώ.
Δεν θα συμφωνήσω όμως με το ότι η ζωή δεν έχει κανένα νόημα από τη στιγμή που είμαστε καταδικασμένοι να πεθάνουμε. Δεν είναι όλα μαύρα και άραχνα λυπηρά και γεμάτα πόνο. Υπάρχουν και οι όμορφες στιγμές αυτές που δίνουν ένα άλλο χρώμα πέρα από το μαύρο.

 
At 23/6/15 4:50 π.μ., Blogger Unknown said...

20150623xionglouis vuitton handbags
fendi bags
true religion
air max uk
louis vuitton handbags
gucci outlet online
jordan 3 retro
red shoes
tod's outlet
michael kors bags
louis vuitton
jeremy scott adidas
ray ban sungalsses
hogan outlet
official kate spade outlet online
fitflop
michael kors handbags
louis vuitton outlet
retro jordan
abercrombie and fitch
michael kors handbags
burberry outlet
michael kors outlet
tory burch outlet
coach outlet
ralph lauren uk
celine
true religion outlet online
coach outlet
christian louboutin shoes
oakley sunglasses
fitflop
louis vuitton outlet
louis vuitton
coach factory outlet
oakley frogskins

 
At 8/12/15 7:53 π.μ., Blogger John said...

louis vuitton outlet
michael kors outlet
ugg slippers
coach outlet
ray-ban sunglasses
ralph lauren uk
canada goose outlet
jordan retro
abercrombie and fitch
coach outlet store online
true religion jeans
lebron james shoes
toms
ray ban sunglasses outlet
uggs boots
adidas superstar
michael kors outlet
tory burch outlet
pandora jewelry
ugg outlet
michael kors handbags
ugg outlet
christian louboutin
jordan retro
prada uk
ugg boots
the north face outlet
oakley sunglasses wholesale
retro jordans
coach outlet store online
cheap nfl jerseys
lebron 12
gucci outlet
20151208yuanyuan

 
At 1/6/16 10:41 π.μ., Blogger chenlina said...

chenlina20160601
coach outlet
michael kors outlet clearance
michael kors handbags
instyler max
michael kors outlet
nike air max 90
jordan 3 white cenment
kate spade
burberry outlet
true religion
louis vuitton outlet
replica watches
rolex watches
ray ban sunglasses
coach outlet
nfl jerseys wholesale
kids lebron shoes
michael kors handbags
toms shoes
ralph lauren outlet
michael kors outlet online
michael kors outlet clearance
michael kors outlet
christian louboutin sale
adidas originals store
louis vuitton outlet
cartier watches
michael kors uk
kobe bryant shoes
michael kors handbags
michael kors outlet
michael kors outlet
louis vuitton outlet
christian louboutin outlet
nike trainers
ray ban sunglasses
ray ban sunglasses
toms wedges
cheap jordans
tod's shoes
as

 
At 11/7/16 4:54 π.μ., Blogger xjd7410@gmail.com said...

replica watches
michael kors handbags
fitflop sandals
polo ralph lauren
christian louboutin shoes
ralph lauren outlet
replica watches for sale
cheap ray ban sunglasses
air max 90
nike free run
adidas nmd
coach outlet
true religion outlet
polo ralph shirts
nike blazers
louis vuitton outlet
beats headphones
michael kors outlet
ray ban sunglasses
kate spade
oakley sunglasses
ray ban wayfarer
ghd hair straighteners
celine handbags
lebron james shoes
ralph lauren polo
coach outlet
toms shoes
timberland outlet
fitflops sale clearance
nike roshe flyknit
michael kors purses
louis vuitton outlet online
timberland boots
jordan shoes
gucci outlet
fitflops
true religion outlet
oakley sunglasses wholesale
coach outlet
2016.7.11haungqin

 
At 12/8/16 5:22 π.μ., Blogger Zheng junxai5 said...

zhengjx20160812
kate spade handbags
rolex watches
louboutin femme
nike outlet
louis vuitton paris
nfl jerseys
michael kors purses
gucci bags
dallas mavericks jerseys
designer handbags
oakley sunglasses
louis vuitton handbags
polo shirts
coach outlet canada
michael kors outlet
michael kors outlet
adidas yeezy
nike air max uk
ugg outlet
ray ban sunglasses outlet
coach factory outlet
adidas running shoes
true religion uk
ralph lauren
louboutin shoes
michael kors outlet clearance
louis vuitton outlet stores
michael kors outlet clearance
coach outlet
nhl jerseys
polo ralph lauren
uggs for cheap
longchamp bags
the north face jackets
canada goose sale
coach outlet
toms outlet
coach outlet
lebron 13 shoes
true religion sale

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home