Παρασκευή, Δεκεμβρίου 16, 2005

Ο Kαθένασμας, ο Θάνατος κι ο Pοθ



Είστε θρήσκος, Φίλιπ Ροθ; «Είμαι ακριβώς το αντίθετο. Είμαι αντι-θρήσκος. Θεωρώ τους θρήσκους αποκρουστικούς. Μισώ τα ψέματα της θρησκείας. Όλα είναι ένα μεγάλο ψέμα. Όταν γράφω, αισθάνομαι μοναξιά, φόβο, αγωνία. Και δεν χρειάστηκα ποτέ τη θρησκεία για να με σώσει».

Στα τέλη του 15ου αιώνα υπήρχε η συνήθεια να παίζουν στα αγγλικά νεκροταφεία κάποια αλληγορικά, ηθικοπλαστικά θεατρικά έργα. Το θέμα ήταν πάντα η σωτηρία. Και το ηθικό δίδαγμα ήταν του τύπου «Εργάσου σκληρά και θα πας στον Παράδεισο». Ή «Να είσαι καλός χριστιανός, αλλιώς θα πας στην Κόλαση». Ένα απ' αυτά τα έργα λεγόταν Ο Καθένασμας (Everyman) και γράφτηκε από έναν άγνωστο το 1485, ανάμεσα στον θάνατο του Τσώσερ και τη γέννηση του Σαίξπηρ. Ο Καθένασμας δέχεται επίσκεψη από τον Θάνατο. «Είμαι ο Θάνατος», του λέει. «Ω, Θάνατε», απαντά ο Καθένασμας, «ήλθες τη στιγμή που σε είχα λιγότερο στο μυαλό μου».

Αυτό είναι το θέμα του τελευταίου βιβλίου του Φίλιπ Ροθ, ενός βιβλίου με μαύρο, κατάμαυρο εξώφυλλο και μια μονάχα στενή κόκκινη γραμμή κάτω από τον τίτλο: Everyman. Μοιάζει με τη Βίβλο, λέει στον συγγραφέα ο Δανός δημοσιογράφος που του πήρε συνέντευξη για λογαριασμό της Γκάρντιαν. «Εγώ νομίζω πως μοιάζει με ταφόπλακα», απαντά εκείνος. Μα δεν θα αντιδράσει ο εκδότης, δεν θα ενοχληθούν οι βιβλιοκριτικοί, δεν θα ξενιστούν οι αναγνώστες; «Ελάχιστα μ'ενδιαφέρει. Πιστεύω πως πρέπει να επιβληθεί ένα μορατόριουμ 100 ετών σε οποιαδήποτε συζήτηση γύρω από τη λογοτεχνία. Να κλείσουν όλα τα τμήματα λογοτεχνίας, να καταργηθούν οι βιβλιοκριτικές, να απολυθούν οι κριτικοί. Οι αναγνώστες να αφεθούν μόνοι τους με τα βιβλία. Κι όποιος τολμά να εκφράζει οποιαδήποτε άποψη γι' αυτά, να φυλακίζεται ή να εκτελείται επιτόπου».

Για πολλά χρόνια, ο Ροθ είχε αποφασίσει να μη σκέπτεται τον θάνατο. Δεν άλλαξε την απόφασή του ακόμη κι όταν πέθαναν οι γονείς του. Όμως τον περασμένο Απρίλιο πέθανε ένας καλός του φίλος, συνομήλικος, κι όλα άλλαξαν. Ο θάνατος αυτός τον διέλυσε και τον τρομοκράτησε. Στα 72 του χρόνια, ο Ροθ φοβάται τον θάνατο, τη λήθη, το να μην είναι ζωντανός, να μην αισθάνεται τη ζωή, να μην τη μυρίζει. «Πριν από οκτώ χρόνια βρέθηκα στην κηδεία ενός συγγραφέα. Ήταν ένας άνθρωπος γεμάτος ζωή, χιούμορ, περιέργεια. Είχε φίλες, ερωμένες. Κι ήταν όλες εκεί. Γυναίκες όλων των ηλικιών. Κι όλες έκλαιγαν, και κάποια στιγμή εγκατέλειψαν την αίθουσα, γιατί δεν το άντεχαν». Στη δική του κηδεία τι θα κάνουν οι γυναίκες; «Αν κάνουν τον κόπο να περάσουν, μάλλον θα αποδοκιμάσουν το φέρετρο».

Το πάθος δεν αλλάζει με την ηλικία, λέει ο Ροθ. Εσύ αλλάζεις. Μεγαλώνεις. H δίψα για τις γυναίκες γίνεται πιο έντονη. Το πάθος για το σεξ αποκτά μια δύναμη που δεν την είχε νωρίτερα. Το πάθος για το γυναικείο σώμα γίνεται πιο επίμονο. Το σεξουαλικό πάθος είναι πάντα βαθύ, αλλά γίνεται βαθύτερο.

17 Comments:

At 16/12/05 1:00 μ.μ., Blogger πιτσιρίκος said...

Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

 
At 16/12/05 1:14 μ.μ., Blogger kosmopolitis said...

Μία φορά θα χαίρεσαι κι έναν καιρό θα τρέμεις.
Η παγωνιά του πρωινού θα σου τρυπάει τα στήθη.
Καθένασμας στο στρόβιλο ετούτης της ανέμης
χρωστάει ένα θάνατο και ένα παραμύθι
.

Οδυσσέας Ιωάννου.

( Το μελοποίησε και το τραγούδησε ο Μίλτος Πασχαλίδης.)

*
Poets do it better !

*
Μιχάλη, για κάτι τέτοια άρθρα σε πάω ! Κι ας με.." προβοκάρεις " συχνά πυκνά :-)))

 
At 16/12/05 1:27 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Πιτσιρίκο: εγώ δεν ξέρω αν διαφωνώ πουθενά με τον Ροθ. Και μετά τη συνέντευξή του στην Γκάρντιαν, τον συμπάθησα ακόμη περισσότερο. Θα παθιαστώ κι άλλο, το ξέρω. Αυτό που δεν ξέρω είναι τι θα το κάνω αυτό το πάθος, πώς θα το εκφράσω.
Κοσμοπολίτη: καταπληκτικό! Δεν ήξερα ότι υπάρχει αυτή η λέξη. Ετσι κι αλλοιώς, δεν την εφηύρα εγώ, αλλά μια ποιήτρια και αγαπημένη μου φίλη: η Τζένη Μαστοράκη. Αν δεν την ξέρεις, να πας να αγοράσεις βιβλία της. Δική της είναι κι εκείνη η εκπληκτική μετάφραση του Φύλακα στη Σίκαλη.

 
At 16/12/05 1:47 μ.μ., Blogger πιτσιρίκος said...

Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

 
At 16/12/05 1:50 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

"Εμπειρίας";

 
At 16/12/05 1:53 μ.μ., Blogger kosmopolitis said...

Ρε μπαγάσα Μιχάλη, καλά το είχα υποψιαστεί εγώ. Εχεις ένα σωρό φίλες, και μάλιστα ποιήτριες, και μας το κρύβεις ! Δεν τις αφήνεις να γράφουν σχόλια εδώ !

Φαντάζομαι θα τα ακούσεις χοντρά από την υπόλοιπη παρέα σήμερα !

 
At 16/12/05 1:59 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Ημουν σίγουρος πως δεν ξέρεις την Τζένη Μαστοράκη. Πέρα από τη Μέση Ανατολή, η άβυσσος...

 
At 16/12/05 2:01 μ.μ., Blogger Πάνος said...

Το πάθος δεν αλλάζει με την ηλικία... H δίψα για τις γυναίκες γίνεται πιο έντονη. Το πάθος για το σεξ αποκτά μια δύναμη που δεν την είχε νωρίτερα. Το πάθος για το γυναικείο σώμα γίνεται πιο επίμονο. Το σεξουαλικό πάθος είναι πάντα βαθύ, αλλά γίνεται βαθύτερο

Σταράτες κουβέντες, χωρίς ίχνος υποκρισίας, μεταφυσικής, θολούρας, ψευδαίσθησης. Γάργαρο νερό!

*

Μιχάλη, έχουμε μέλλον... Θα τα λέμε σχετικά σε καμιά τριανταριά χρόνια, στο ιστολόγιο που θα εγκαινιάσει (επιτέλους) ο Κοσμοπολίτης.

*

Κοσμοπολίτη, σε παραδέχομαι. Θαυμάζω την όλη διαδικασία όπου είχες εντοπίσει το στίχο / τον ανακάλεσες στη μνήμη (ελέφαντα!) / τον κατέγραψες εδώ.

Τελικά, οι στίχοι (των άλλων...) είναι το δυνατό σου σημείο!

*

Μόλις είδα το τελευταίο σχόλιο του Κοσμοπολίτη, για τις γυναίκες: Μήπως οι φίλες του Μιχάλη αποφεύγουν ημάς τους σχολιαστάς; Τι (πρέπει) να κάνουμε;

(Η τελευταία φράση, μπορεί να καταχωριθεί και ως "ρητό": ήταν τίτλος βιβλίου του Λένιν, όπως ο εις Εσπερίαν φίλος μας γνωρίζει καλύτερα)

 
At 16/12/05 5:33 μ.μ., Anonymous Φίλες του Κοσμοπολίτη said...

Κοινό Ανακοινωθέν

Εμείς οι κάτωθι υπογεγραμμένες χιλιάδες ανώνυμες αναγνώστριες-θαυμάστριες των υπέροχων σχολίων του Κοσμοπολίτη, καταδικάζουμε απερίφραστα τις συνεχιζόμενες αιχμές και τα δηλητηριώδη βέλη που εκτοξεύει εναντίον του ο κ. Πάνος, ιδιαίτερα όσον αφορά τους αριστουργηματικούς στίχους του, που πολλές από μας έχουμε καρφιτσώσει στα γραφεία μας και πάνω από τα κρεβάτια μας.

Τον προειδοποιούμε δε ( τον κ. Πάνο εννοείται ) ότι αν συνεχίσει έτσι θα αρχίσουμε να βομβαρδίζουμε όλες μαζί και τα τρία μπλογκ του με μηνύματα spam γεμάτα ιούς που αντιστέκονται σε όλα τα γνωστά αντιβιωτικά.

ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΗ !

ΥΓ
Και το μπλογκ του Κοσμοπολίτη μας αρέσει ακριβώς όπως είναι τώρα : άδειο !

 
At 16/12/05 5:38 μ.μ., Blogger kosmopolitis said...

Ευχαριστώ κορίτσια. Νομίζω ότι τώρα θα βάλει μυαλό. Ηρεμήστε τώρα.

 
At 16/12/05 5:41 μ.μ., Blogger Πάνος said...

Οι "κάτωθι υπογεγραμμένες χιλιάδες ανώνυμες..."

Πως "υπογράφουν" οι "ανώνυμες" βρε Κοσμοπολίτη;

Βάζουν, αντί υπογραφής, ...σταυρό;

 
At 16/12/05 5:46 μ.μ., Blogger Πάνος said...

...και προς τι η ταραχή; εγώ σε παίνεψα - αλλά πάνω στη φούρια δεν ολοκλήρωσα τη φράση:

Τελικά, οι στίχοι (των άλλων...) είναι το δυνατό σου σημείο! οι στίχοι οι δικοί σου, είναι το απόλυτο αριστούργημα!

*

Θεέ μου, τι αναγκάζεται να πει ο άνθρωπος για να γλιτώσει από τους ιούς ...της ματαιοδοξίας!

 
At 16/12/05 9:53 μ.μ., Blogger kosmopolitis said...

Μιχάλη, είμαι απαράδεκτος πράγματι.
Οι στίχοι που επικαλέστηκα είναι του Οδυσσέα Ιωάννου. Τον θεωρώ από τους καλύτερους σύγχρονους στιχουργούς/ποιητές. Γι'αυτό θυμάμαι στίχους του απ'έξω.
Εσύ ανέφερες την Τζένη Μαστοράκη. Δεν την ήξερα όντως.
Μαθαίνω λοιπόν ότι είναι πολύ καλή ποιήτρια/στιχουργός/μεταφράστρια. Και μάλιστα, στίχους της μελοποίησε ο Θ. Μικρούτσικος στο δίσκο " ο Αμλετ της σελήνης " ( Θηβαίος )μαζί με στίχους του Οδυσσέα Ιωάννου ( ! ) και του εξαιρετικού Κώστα Τριπολίτη ( ποιος δεν ξέρει στίχους του απ'έξω ; ! )
Πραγματικά δεν ξέρω πως να δικαιολογηθώ. Υποτίθεται ότι παρακολουθώ την πορεία του καλού στίχου στο ελληνικό τραγούδι.
Ουδείς αναμάρτητος. Ουδείς τέλειος. Γηράσκω αεί διδασκόμενος. Ο αναμάρτητος πρώτος τον.. Κοσμοπολίτη..βαρέτω.
( ούτε οι χιλιάδες ανώνυμες φίλες μου δεν με σώζουν τώρα από τα βέλη του Πάνου ! )
*
Επειδή είπες " αγαπημένη μου φίλη " θεώρησα βέβαιο ότι πρόκειται για αξιόλογο άνθρωπο. Γι'αυτό το έψαξα.

 
At 16/12/05 10:16 μ.μ., Blogger Πάνος said...

Ηρέμησε, Κοσμοπολίτη. Κανείς δεν μπορεί να είναι η ΠΑΠΥΡΟΣ -ΛΑΡΟΥΣ- ΜΠΡΙΤΤΑΝΙΚΑ του ελληνικού τραγουδιού

(εκτός από το φίλο μου τον Athanassios - αλλά κι αυτός δεν ήξερε τους δημιουργούς του "Αλή πασά"...)

Αν έχεις προσέξει τα βέλη μου χτυπάνε αποκλειστικά την αθώα εμμονή σου να σου απονεμηθεί ...Νόμπελ στιχουργικής, πριν την ώρα σου.

Μα, κάνε υπομονή. Μικρός είσαι ακόμα... Τα καλύτερα, ακόμα δεν τα έχεις γράψει!

*

(Έτσι, παιδιά: με το μαλακό...)

 
At 17/12/05 9:05 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Ο Γκ. Γκαρσία-Μάρκες ξεκινά με δεδομένα τα συμπεράσματα του Ροθ για να χτίσει τις δικές του, εκπληκτικές ιστορίες.
(βλ. λχ. "οι θλιμμένες πουτάνες της ζωής μου", μτφ. Κλ. Σωτηριάδου).
Δυστυχώς δεν έχω υπόψη μου την ποίηση της Τζ. Μαστοράκη - αν είναι στο επίπεδο του μεταφραστικού της έργου, σίγουρα έχω χάσει πολλά!

 
At 17/12/05 9:35 μ.μ., Blogger Πάνος said...

Έγιναν κρίματα και βάρυναν πολύ, κι ό,τι πονά,
γιά πάντα εδώ, γιά πάντα μένει, κακό φιλί, γιά
πάντα το κακό σημάδι του, παραφροσύνη δίχως
γυρισμό, φοβέρα σκιάζει,
μιά ιερή σαρκοφαγία πού εξαντλεί.

* * *

Καί νά σαλπάρουν με βουή, σαν αδειανά, μπάρκα
που ξέμειναν σε κρεμαστούς λιμένες ενδοχώρας,
ταξίδι που τους έγραφε, τ άστρα καλά,

τα ίσαλα στο αίμα, η λύσσα αρμένισμα,
κι ανάστροφα στο ρεύμα ο ναυαγός, μακριά
γαβγίζει τα καράβια, τ άστρα,

τα κοιμητήρια που ωραία βουλιάζοντας -

ωραία κοιμητήρια της θαλάσσης, όπου το πιο μικρό
έχε γειά βουλιάζει αντίο γιά πάντα


Τζένη Μαστοράκη

 
At 17/12/05 10:55 μ.μ., Blogger kosmopolitis said...

Mιχάλη, δεν ξέρω αν η φίλη σου διαβάζει το μπλογκ, αλλά χθες και σήμερα είχε την τιμητική της !
*
Μαύρο Πρόβατο, εύστοχος ο παραλληλισμός Ροθ-Μάρκες ( και με την ευκαιρία να μνημονεύσουμε την αριστουργηματική μετάφραση των έργων του από την Κλαίτη Σωτηριάδου, που κάποτε υπέγραφε ως Κλαίτη Σωτηριάδου-Μπαράχας ).
Αλλά το "οι θλιμμένες πουτάνες της ζωής μου" δεν μου άρεσε ( άσε που το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της πλοκής την κρίσιμη νύχτα με την παρθένα το αφήνει στη φαντασία του αναγνώστη, για τιμωρία μας μάλλον ). Πιστεύω ότι ο Μάρκες εξάντλησε το λογοτεχνικό του πλούτο με τα " εκατό χρόνια μοναξιάς ". Όσα βιβλία του διάβασα μετά δεν με ενθουσίασαν.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home