Παρασκευή, Ιανουαρίου 29, 2010

Η κουλτούρα του καπιταλισμού




«Αδιάκοπα ανατρέπει την οικονομική δομή από μέσα, αδιάκοπα καταστρέφει την παλιά, αδιάκοπα δημιουργεί μια καινούργια».

Έτσι περιέγραφε στα μέσα του περασμένου αιώνα τον καπιταλισμό ο Γιόζεφ Σουμπέτερ. Για τον Αυστριακό οικονομολόγο, που το έργο του έχει έλθει πάλι τα τελευταία χρόνια στην επικαιρότητα, ο καπιταλισμός δεν μπορεί να μείνει ακίνητος. Είναι ένα σύστημα που οδηγείται από κύματα επιχειρηματικής καινοτομίας ή, όπως έλεγε, από μια διαρκή θύελλα «δημιουργικής καταστροφής». Με αυτές τις σκέψεις στο μυαλό της και με το φάντασμα του Σουμπέτερ να την καταδιώκει, έγραψε η Αμερικανίδα ιστορικός Τζόυς Άπλμπαϊ τη Διαρκή Επανάσταση (εκδ. W.W. Νorton & Company), ένα βιβλίο που ξεκινά από την Ολλανδία, αλλά η δράση του εκτυλίσσεται κυρίως στον αγγλοαμερικανικό κόσμο.

Η ανάδυση του οικονομικού συστήματος που ονομάστηκε καπιταλισμός ήταν απροσδόκητη, σημειώνει η συγγραφέας. Αντίθετα με τους κανόνες και τις αξίες που ίσχυαν τα προηγούμενα 4.000 χρόνια, αναπτύχθηκε μια νέα νοοτροπία που νομιμοποιούσε την επιδίωξη του κέρδους. Όπως επισήμαναν μια σειρά από συγγραφείς που προηγήθηκαν αρκετά του Άνταμ Σμιθ, τα στοιχεία οποιασδήποτε οικονομίας είναι ρευστά και διαπραγματεύσιμα. Η απόδειξη είναι ότι χάρις σε καινοτομίες που οδήγησαν σε μια νέα, εμπορική γεωργία, ο αγροτικός πληθυσμός της Βρετανίας έφτασε το 1800 να αποτελεί λιγότερο από το 40% του πληθυσμού έναντι 80% που ήταν τον 16ο αιώνα. Αυτό οδήγησε σε μια τεράστια δεξαμενή πλεονάζουσας εργατικής δύναμης που έθεσε τα θεμέλια του βρετανικού καπιταλισμού.

Με άλλα λόγια, «δεν μπορεί να υπάρξει καπιταλισμός χωρίς μια κουλτούρα του καπιταλισμού». Φυσικά, δεν είναι καλά όλα τα καινούργια στοιχεία που παίρνουν τη θέση των παλιών. Η αναζήτηση του κέρδους απελευθέρωσε και ολέθριες δυνάμεις, όπως η επέκταση του αφρικανικού δουλεμπορίου ή οι άθλιες συνθήκες εργασίας στα εργοστάσια. Η ιστορία του καπιταλισμού περιλαμβάνει μοιραία και την αντίσταση στις επαναστάσεις που έφερε. Όπως γράφει πάντως ο βιβλιοκριτικός των Νιου Γιορκ Τάιμς, το βιβλίο της Άπλμπαϊ δίνει έμφαση στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις, όχι στην αντίσταση σ΄ αυτές. Κι ένα από τα συμπεράσματά της είναι ότι οι κυβερνητικές παρεμβάσεις όχι μόνο δεν βλάπτουν αυτές τις επιχειρήσεις, αλλά αντίθετα τις στηρίζουν. Ο 13πλασιασμός των κονδυλίων της αμερικανικής κυβέρνησης για την έρευνα και τεχνολογία κατά την περίοδο 1941-1960 οδήγησε στη γέννηση πολλών καινοτομιών. Το ίδιο ισχύει και αντίστροφα: το Ιnternet ήταν προϊόν της κυβερνητικής λογοκρισίας.

Ένα τέτοιο βιβλίο δεν θα μπορούσε βέβαια παρά να τελειώνει με την Κίνα. Η εντυπωσιακή ανάπτυξη αυτής της χώρας, τονίζει η συγγραφέας, διαψεύδει όσους θεωρούσαν τον καπιταλισμό άρρηκτα συνδεδεμένο με τη δημοκρατία. Και επιβεβαιώνει πανηγυρικά ότι αυτό το οικονομικό σύστημα έχει την ικανότητα να προσαρμόζεται διαρκώς στις νέες συνθήκες.

11 Comments:

At 29/1/10 3:15 μ.μ., Blogger Panagiotis said...

Μπορώ να ρωτήσω πού βρήκατε την φωτογραφία; Έχω την εντύπωση, ότι το συγκεκριμένο graffiti βρίσκεται στη γωνία Georgenstrasse και Adelheidstrasse στο Μόναχο.

 
At 29/1/10 8:40 μ.μ., Blogger leo said...

Παναγιώτη το πιο underground σχόλιο που έχω διαβάσει

 
At 29/1/10 8:47 μ.μ., Blogger leo said...

Να προσθέσω κάτι στο όμορφο γραπτό σας; Σίγουρα.
Μεγάλη ένεση στα πρώτα βήματα του βρετανικού καπιταλισμού έδωσαν οι επιστημονικές ανακαλύψεις, που γρήγορα οδήγησαν σε τεχνολογικές εφαρμογές άρα σε πράγματα εμπορεύσιμα και φορολογίσημα, όπως:
Μηχανή εσωτερικής καύσης.
Ηλεκτρικό ρεύμα και Ηλεκτρομηχανές
και η ανακάλυψη των λιπασμάτων-φαρμάκων που έκανε τη γεωργία πιο εύκολη και αποδοτική. Η εκμηχάνιση και η χημική τεχνολογία απελευθέρωσε χέρια για τα εργοστάσια των μητροπόλεων. Αυτά δεν μας ζούνε ακόμα; Αυτά όμως δεν είναι και η καταστορφή μας;

 
At 29/1/10 9:51 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

 
At 29/1/10 9:53 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

@Panagiotis: Υπήρξε και ως αφίσσα στην Ουάσιγκτον

 
At 30/1/10 12:35 π.μ., Blogger angelus novus said...

"η συγγραφέας, διαψεύδει όσους θεωρούσαν τον καπιταλισμό άρρηκτα συνδεδεμένο με τη δημοκρατία". Καλό είναι να θυμίσουμε ότι πολλά απά τα παραπάνω επιχειρήματα, και μάλιστα ενταγμένα σε ένα πολύ πιο ενδιαφέρον θεωρητικό πλαίσιο, τα είχε υποστηρίξει προ 15ετίας τουλάχιστον ο (πρόωρα χαμένος) Παναγιώτης Κονδύλης

 
At 30/1/10 12:27 μ.μ., Blogger Panagiotis said...

@ Mavro Provato

Στον σύνδεσμο που δίνεις δεν βλέπω την συγκεκριμένη αφίσσα

@ Leo
Ξέχασα να γράψω ποια γωνία από τις τέσσερις! Η βορειοανατολική.

 
At 30/1/10 8:55 μ.μ., Blogger Greek Rider said...

Σίγουρα ο καπιταλισμός δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την δημοκρατία.

Εκτός από την Κίνα, απόδειξη είναι η Νότιος Κορέα που επί στρατηγού Παρκ αναπτύχθηκε εξαιρετικά.

Δυστυχώς όσο αυξάνεται η ποιότητα ζωής των ανθρώπων, τόσο αυτοί εργάζονται λιγότερο και έχουν περισσότερες απαιτήσεις.

 
At 30/1/10 8:59 μ.μ., Blogger Greek Rider said...

Και βέβαια καλά κάνουν οι άνθρωποι και εργάζονται λιγότερο, ο καπιταλισμός όμως ως σύστημα έρχεται σε αντίθεση με αυτό που θέλουν οι άνθρωποι στη Δύση και τον Βορρά.

Αποτελεί έτσι- ο καπιταλισμός - το σύστημα των φτωχών και των ισοπεδωμένων. Σε τέτοιες χώρες ο καπιταλισμός βρίσκει πρόσφορο έδαφος. Δεν είναι όμως ιδανικό για όσους έχουν φτάσει σε ένα σχετικά υψηλό επίπεδο διαβίωσης.

 
At 31/1/10 10:57 π.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Ενδιαφέρουσα συζήτηση, και απροσδόκητη για μένα. Και φανταστείτε ότι λείπει η κατ'εξοχήν υπέρμαχος του καπιταλισμού, ονόματα δεν λέμε...
Η αλήθεια είναι ότι τη φωτογραφία τη βρήκα ψάχνοντας στο Internet, ούτε ξέρω πού.
Ενιωσα λίγο περίεργα γράφοντας "υπέρ" του καπιταλισμού την ίδια ακριβώς στιγμή που τον κατήγγελλε ο Σαρκοζί από το βήμα του Νταβός. Αλλά αυτό επιβεβαιώνει ακόμη μια φορά τη δύναμη του καπιταλισμού!

 
At 31/1/10 6:05 μ.μ., Blogger Panagiotis said...

Άρα ισχύει, ότι ούτε οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι δεν ζητούν άδεια για τη χρήση των φωτογραφιών...θυμήθηκα αυτό που έγραψε ο Νίκος Δήμου πρόσφατα:
http://doncat.blogspot.com/2010/01/blog-post_23.html

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home