Σάββατο, Ιουνίου 27, 2009

Ευτυχία, θάνατος, δόξα




Oι περισσότερες ανταποκρίσεις από την Αθήνα που δημοσιεύτηκαν τις τελευταίες ημέρες στον διεθνή Τύπο αφορούσαν τα εγκαίνια του Νέου Μουσείου Ακρόπολης. Ορισμένες είχαν ενδιαφέρον, άλλες ήταν εξυμνητικές κι άλλες επικριτικές. Δεν ξέρουμε αν ο Αμερικανός καθηγητής Φιλοσοφίας Σάιμον Κρίτσλεϊ επισκέφθηκε το μουσείο. Το θέμα όμως του άρθρου του που δημοσιεύτηκε αυτή την εβδομάδα στη Χέραλντ Τρίμπιουν είναι τελείως διαφορετικό: αφορά τη σχέση ευτυχίας και θανάτου. Και, όπως είναι φυσικό, αντλεί την έμπνευσή του από την αρχαία Ελλάδα.

Να βελτιώσουμε τη διατροφή μας. Να κόψουμε (δηλαδή να κόψετε ) το κάπνισμα. Να κάνουμε γυμναστική. Να αποφεύγουμε τις καταχρήσεις. Όλα καλά και σωστά, τίποτα από αυτά όμως δεν θα αποτρέψει, αργά ή γρήγορα, το μοιραίο. Όλοι μια μέρα θα πεθάνουμε. Και το χειρότερο απ΄ όλα είναι ότι μέχρι να έλθει εκείνη η ημέρα, ή ακόμη κι εκείνη την αποφράδα ημέρα, μπορεί κάτι να πάει στραβά. «Μη χαρακτηρίζετε κανέναν άνθρωπο ευτυχισμένο προτού πεθάνει», έλεγε ο Σόλων. Όσο αξιοπρεπώς κι αν έχουμε ζήσει, όσο θάρρος κι αν δείξαμε στη μάχη, όσο υπεύθυνα κι αν μεγαλώσαμε τα παιδιά μας, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος το τέλος της ζωής να μην είναι αντάξιό της. Ο Ηράκλειτος, ας πούμε, πέθανε από ασφυξία μέσα σε ένα βουστάσιο. Ο Ξενοκράτης σκόνταψε μέσα στη νύχτα σε ένα μπρούντζινο οικιακό σκεύος. Ο Χρύσιππος πέθανε από τα γέλια βλέποντας μια γυναίκα να προσπαθεί να ταΐσει έναν γάιδαρο σύκα.

Κατά συνέπεια, σημειώνει ο αρθρογράφος, η ευτυχία δεν συνίσταται στο τι πιστεύεις εσύ (μετά θάνατον, μάλιστα, δεν πιστεύεις απολύτως τίποτα), αλλά στο τι πιστεύουν οι άλλοι για σένα. Τι θυμούνται δηλαδή από σένα όταν έχεις εγκαταλείψει τον μάταιο τούτο κόσμο. Είναι αυτό που οι αρχαίοι Έλληνες αποκαλούσαν «δόξα». Και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με όλη αυτή την υστερία γύρω από την ευτυχία που παρατηρείται σε κοινωνίες όπως η αμερικανική. Κακώς συνδέουμε την ευτυχία με τον εαυτό μας: θα ήταν πολύ πιο ενδιαφέρον να προσπαθούμε να ζούμε με τέτοιο τρόπο ώστε να μας αναγνωρίσουν οι άλλοι την ευτυχία όταν πεθάνουμε. Εξίσου κακώς προσπαθούμε να απαντήσουμε στο αν υπάρχει μετά θάνατον ζωή συνδέοντάς την με τον εαυτό μας. Μετά θάνατον ζωή υπάρχει, αλλά για τους άλλους, τους λιγοστούς που αγαπήσαμε και τους πολλούς που δεν είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε. Ακόμη κι ο Σωκράτης, όταν του έθεσαν στη δίκη του αυτό το ερώτημα, απάντησε ότι μόνο ο Θεός γνωρίζει την απάντηση. Τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα για κάποιον που δεν πιστεύει καν στον Θεό. Τι του μένει; Το ευ ζην- όσο περνάει από το χέρι του φυσικά.

8 Comments:

At 29/6/09 3:52 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

-Ο Επίκουρος είχε μια συγκροτημένη απάντηση για όλα τούτα.
-Ο Πλούταρχος με τους βίους του μας αφήνει να παρατηρήσουμε πολλά πράγματα.
Δε χρειάζεται βέβαια να μείνουμε/επιστρέψουμε στους αρχαίους, για να στοχαστούμε τα του βίου. Αν έχει όμως κάτι αξία, είναι να αντικρύσουμε τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία μας προτρέπει, προτάσσει, επιβάλλει, την ακύρωση κάθε απόπειρας αυτο-νοηματοδότησης της ζωής.
Στη νεώτερη παράδοση η σχετική προβληματική ανοίγεται μέσω των θεωριών γύρω από την αλλοτροίωση.
Βέβαια, όλοι καταλαβαίνουν οτι κανενός είδους στοχασμός δεν αρκεί για να τα βρει κανείς με τον εαυτό του και να ζήσει "σαν φιλόσοφος" - και βέβαια, όποιος ανακαλύψει τι χρειάζεται γι αυτό, κρατά ένα από τα κλειδιά της ευτυχίας για τη ζωή που του απομένει.

Ωραίο κείμενο!

 
At 29/6/09 4:33 μ.μ., Blogger templar said...

Μιχάλη πες του Αμερικάνου χαιρετίσματα, ο Καζαντζάκης το έχει καλύψει το θέμα :

"Ξέρω καλά πως ο θάνατος δε νικιέται· μα η αξία του ανθρώπου δεν είναι η νίκη, παρά ο αγώνας για τη Νίκη.
Και ξέρω ακόμα ετούτο, το δυσκολότερο: δεν είναι ούτε ο αγώνας για τη Νίκη· η αξία του ανθρώπου είναι μια μονάχα, ετούτη: να ζει και να πεθαίνει παλικαρίσια και να μην καταδέχεται αμοιβή.

Κι ακόμα ετούτο, το τρίτο, ακόμα πιο δύσκολο: η βεβαιότητα, πως δεν υπάρχει αμοιβή, να μη σου κόβει τα ήπατα παρά να σε γεμίζει χαρά, υπερηφάνια κι αντρεία".

Αναφορά στον Γκρέκο, 1961.

 
At 29/6/09 5:19 μ.μ., Blogger Αθήναιος said...

*yawn*

 
At 29/6/09 6:27 μ.μ., Blogger templar said...

Τόσο βαρετό ήταν Αθηναίε;

Η ανάρτηση πάντως είναι όντως καλή.

 
At 29/6/09 8:03 μ.μ., Blogger ΤΑΣΟΣ said...

Να βελτιώσουμε τη διατροφή μας. Να κόψετε το κάπνισμα. Να κάνουμε γυμναστική. Να αποφεύγουμε τις καταχρήσεις γιά προστασία της Υγείας.

Σημασία δεν έχει ο θάνατος αλλά η ασθένεια

 
At 29/6/09 8:19 μ.μ., Blogger nik-athenian said...

6 τουλάχιστον σχόλια τη στιγμή που πλήθος πολιτικών ποστς περνούν παντελώς ασχολίαστα.
Συμπέρασμα. Ο στοχασμός (σε οποιοδήποτε επίπεδο) για τα ζητήματα της ζωής, του θανάτου, της ευζωίας,της ευτυχίας, απασχολεί τους ανθρώπους περισσότερο από τις πολιτικούρες, εκτός αν οι τελευταίες συζητιούνται σε επίπεδο οπαδών.Χα.

 
At 30/6/09 10:32 π.μ., Blogger Αθήναιος said...

Είμαι ο Αθήναιος, όχι ο Αθηναίος.

Είναι βαρετή η εμμονή του αρθρογράφου με το θέμα. Πού να κλείσει και τα 50 τί θα μας κάνει.

 
At 30/6/09 1:04 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Ελα, βρε Αθήναιε. Αφού ξέρεις ότι η αγωνία είναι ΜΕΧΡΙ να κλείσεις τα πενήντα. Μετά το παίρνεις απόφαση. Κοντός ψαλμός αλληλούια, λοιπόν.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home