Σάββατο, Ιανουαρίου 03, 2009

Η αξιολόγηση των δασκάλων




Μια δασκάλα του νηπιαγωγείου κάθεται σε μια αίθουσα διδασκαλίας περικυκλωμένη από επτά παιδιά και τους μαθαίνει την αλφαβήτα. Δύο κορίτσια στα δεξιά της είναι ιδιαίτερα ζωηρά, κι όλο θέλουν να μπουν στον κύκλο και να πιάσουν το βιβλίο. Εκείνη δεν τα επιπλήττει. Βρίσκεται στο γράμμα Κ και ρωτά αν το όνομα κάποιου παιδιού αρχίζει με αυτό το γράμμα. «Εγώ!», λέει ο Κάλβιν.«Ο Κάλβιν αρχίζει από Κ», λέει η δασκάλα. «Κι εγώ!», φωνάζει η Βενίσα. «Όχι, Βενίσα. Το δικό σου όνομα αρχίζει από Β».

Πρόκειται για μια καλή δασκάλα. Κάνει βέβαια κάποια λάθη (έπρεπε να δείξει τη διαφορά ανάμεσα στο Κ και στο Β και να βάλει τα παιδιά να διαβάσουν αυτά τα δύο γράμματα), αλλά ενθαρρύνει τα παιδιά να συμμετέχουν, αντιλαμβάνεται τις ευαισθησίες τους και δεν αφήνει καμιά παρέμβαση ασχολίαστη. Θα μπορούσε απλώς να αγνοήσει την παρατήρηση της Βενίσα ή, το πιο συνηθισμένο, να της πετάξει ένα «Λάθος!». Θα μπορούσε επίσης να εκνευριστεί με τη φασαρία και να βάλει μια φωνή. Αν δεν αντιδρά με αυτόν τον τρόπο, κι αν έχει μια καλή επικοινωνία με τα παιδιά, δεν έχει να κάνει με τα τυπικά της προσόντα. Ο καλός δάσκαλος δεν είναι κατ΄ ανάγκη αυτός που έχει διδακτορικό. Και οι ικανότητές του δεν μπορεί να αξιολογηθούν πριν να μπει στην τάξη.

Το αποφασιστικό κριτήριο για το επίπεδο της εκπαίδευσης δεν είναι ούτε το σύστημα των εισαγωγικών εξετάσεων ούτε ο αριθμός των μαθητών στην τάξη, αλλά η ποιότητα των δασκάλων. Σύμφωνα με μια έρευνα του Έρικ Χάνουσεκ, ενός οικονομολόγου του Στάνφορντ, οι μαθητές ενός πολύ κακού δασκάλου μαθαίνουν κατά μέσο όρο σε έναν χρόνο τη μισή από την ύλη που πρέπει να διδαχθούν. Και οι μαθητές ενός πολύ καλού δασκάλου μιάμιση φορά αυτή την ύλη. Η διαφορά που τους χωρίζει είναι εντυπωσιακή: η διδασκαλία ενός ολόκληρου σχολικού έτους! Ο ίδιος οικονομολόγος υπολόγισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να «πιάσουν» τις πιο ανεπτυγμένες χώρες στον τομέα της παιδείας (όπως είναι ο Καναδάς και το Βέλγιο) αντικαθιστώντας απλώς το χειρότερο 6-10% των δασκάλων των δημοσίων σχολείων με μέτριους δασκάλους. Πώς μπορεί να γίνει όμως μια αποτελεσματική αξιολόγηση;

Ο μόνος τρόπος, γράφει ο Μάλκολμ Γκλάντγουελ στον Νιου Γιόρκερ, είναι να δοκιμάζονται οι δάσκαλοι στην τάξη στη διάρκεια μιας περιόδου «μαθητείας». Με δεδομένο το χάσμα που χωρίζει τους άριστους από τους χείριστους, υπολογίζεται ότι θα πρέπει να δοκιμάζονται τέσσερις υποψήφιοι για να εντοπίζεται ένας καλός δάσκαλος. Κι αυτός ο δάσκαλος θα πρέπει να αμείβεται πολύ καλά. Η μέθοδος αυτή είναι ενδεχομένως αντιπαραγωγική. Κι αν για τα αμερικανικά δεδομένα είναι προωθημένη, για τα ελληνικά είναι ασφαλώς εξωπραγματική. Αλλά ο διάλογος για την παιδεία πρέπει επιτέλους να ξεκινήσει.

10 Comments:

At 5/1/09 12:59 π.μ., Blogger nik-athenian said...

Μιχάλη, τι ζητήματα είναι αυτά που βάζεις;
Αυτά είναι για τις ΗΠΑ όπου το κεφάλαιο θέλει ν' αφήσει απαίδευτο το λαό για να τον έχει ως υποχείριο και για την ΕΕ που τα αφεντικά θέλουν να στίψουν κι άλλο τους δασκάλους.
Εδώ όμως είναι Μπαλκάνια, δεν είναι παίξε γέλασε. Όποιος τολμήσει να φέρει την αξιολόγηση, εμείς οι συνδικαλιστές-θεματοφύλακες της παιδείας θα τον ξεμπροστιάσουμε αμέσως ως λακέ της μαύρης αντίδρασης.

 
At 5/1/09 2:26 π.μ., Blogger WorldCitizeN said...

Ότι να 'ναι... Είμαι σίγουρος ότι αν αλλάζε και τα άλλα κριτήρια ("δεν είναι ούτε το σύστημα των εισαγωγικών εξετάσεων ούτε ο αριθμός των μαθητών στην τάξη") τότε θα είχαμε κι άλλα να συζητάμε...
Καλοί και κακοί καθηγητές υπάρχουν και δεν γίνονται? Δεν περνάνε από το ένα "στρατόπεδο" στο άλλο?
Αν κλείσεις το κλιματιστικό σε ένα γραφείο το καλοκαίρι, θα είναι όλοι το ίδιο παραγωγικό? Κάποιοι θα είναι πάλι καλοί, μόνο αυτοί αξίζουν?
Πραγματικά, δεν χρειάζεσαι PhD για να διδάξεις σε σχολείο (και αν έχεις, δεν σημαίνει ότι θα είσαι και καλός), αλλά όλα αυτά είναι κόσκινα για να δικαιολογήσεις την ανεργία... Ναι, φυσικά έχουμε τεράστια προβλήματα στην παιδεία, αλλά οι περισσότερες προτάσεις μοιάζουν του ποδαριού....
Πραγματικά ώρες ώρες νομίζουμε ότι ΕΝΑ πράγμα φταίει ή ότι με ΜΙΑ αλλαγή όλα θα γίνουν ρόδινα..

 
At 5/1/09 10:25 π.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Περιμένω να ξυπνήσει ο Μαυροπρόβατος για να με καταγγείλει, nik-athenian...

 
At 5/1/09 12:36 μ.μ., Blogger Χάρης said...

«Ο καλός δάσκαλος δεν είναι κατ΄ ανάγκη αυτός που έχει διδακτορικό. Και οι ικανότητές του δεν μπορεί να αξιολογηθούν πριν να μπει στην τάξη».

Πραγματικά χάρηκα που κάποιος επιτέλους διατύπωσε μια τέτοια άποψη. Οι πανεπιστημιακοί στο Παιδαγωγικό της Πάτρας συγχέουν -αδίκως κατά τη γνώμη μου- τον επιστήμονα (ο οποίος φυσικά έχει τα διδακτορικά του, τα PhD του, τα Master του) με τον καλό δάσκαλο (που μπορεί να μην έχει κανένα από "χαρτιά" του επιστήμονα, αλλά να έχει μεταδοτικότητα, υπομονή και κυρίως να αγαπά τα παιδιά).

Όσον αφορά τα υπόλοιπα: δεν θα γίνει τίποτα αν δεν αλλάξει η δική μας νοοτροπία (υπευθυνότητα, ωριμότητα κλπ).

 
At 5/1/09 1:49 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Έχω περάσει 36 χρόνια στην εκπαιδευτική διαδικασία, στα θρανία ή στον πίνακα - μόνο ως γονιός δεν έχω ακόμη εμπλακεί σ'αυτήν. Κατηγορηματικά υποστηρίζω οτι η διδασκαλία είναι πριν απ'όλα πείρα και τέχνη, και η παιδαγωγική επιστήμη είναι άλλου παπά ευαγγέλιο. Όμως αναγκαίο προαπαιτούμενο για έναν δάσκαλο, είναι η ΑΡΙΣΤΗ γνώση του αντικειμένου που θα διδάξει. Έχω δει δασκάλους (δημοτικού) που γνωρίζουν κάλλιστα τις θεωρίες του Πιαζέ, αλλά δεν "ξέρουν" πρόσθεση, δεν έχουν ιδέα από φυσική, αγνοούν θεμελειώδη ζητήματα της βιολογίας...
Έχω δει φιλόλογους που δεν έχουν καν διαβάσει τον "κορμό" της γραμματείας της περιόδου που διδάσκουν, χημικούς που δεν μπορούν να εξηγήσουν την κατάλυση γιατί δεν την έχουν καταλάβει, κτλ κτλ.
Αυτή λοιπόν είναι η πρώτη, και απόλυτη απαίτηση από τους εκπαιδευτικούς:
να κατέχουν το γνωστικό τους αντικείμενο σε βάθος και πλάτος - εννοώ ως επιστήμονες, όποιο και να είναι το επίπεδο που θα κληθούν να διδάξουν.
Μια δεύτερη, συνυφασμένη με την προηγούμενη, είναι αυτή της γενικής ανθρωπιστικής κουλτούρας, της αίσθησης των αξιών: ξεχνάμε υπερβολικά συχνά οτι η δουλειά του δάσκαλου ξεκινά, αλλά δεν τελειώνει στο να μάθει τα παιδιά γνώσεις και το πώς να τις χρησιμοποιούν/αναπτύσσουν. Υπάρχει και η διδασκαλία της αρετής - κι ας μη γελάμε με την παλαιάς κοπής έκφραση...

Μπορούμε να φτιάξουμε τέτοιους δασκάλους και να τους πληρώνουμε ώστε να μπορούν να ζουν αξιοπρεπώς και χωρίς άλλους μπελάδες στο κεφάλι τους, παρά τα μαθήματά τους;
Θα έχουμε λύσει το 50% των προβλημάτων της εκπαίδευσης -
τα υπόλοιπα είναι μπούρδες για οικονομολόγους "του Στάνφορντ" και λοιπά γρανάζια της μηχανής που παράγει αμορφωσιά κι εγκληματικότητα σε όλο και μεγαλύτερες δόσεις, και λέγεται κατώτερη/μέση εκπαίδευση στις ΗΠΑ.
Σαν εκείνον τον απίστευτο που ήθελε να πληρώνουμε τα μαθητούδια για να έχουν κίνητρο να μαθαίνουν γράμματα. Σαν τον άλλον που θέλει, "αφού δεν είναι μωρέ το βασικό τα διδακτορικά και τα πτυχία", να βάλει απόστρατους λοχίες στα σχολεία.

Το άλλο 50% είναι οι μαθητές... Επιφανειακά μόνο πρόκειται για παραδοξολογία. Στο βάθος πρόκειται για την υπενθύμιση της πολύ γνωστής αλήθειας, οτι το 50% της εκπαίδευσης επιτελείται εκτός της αίθουσας, πέρα από το δάσκαλο.
Πριν από μερικά χρόνια, το ΠΑΣΟΚ είχε την εκπληκτική ιδέα να καταργήσει τις εξετάσεις στα πρότυπα γυμνάσια/λύκεια της χώρας και να τις υποκαταστήσει με κλήρωση. Μέχρι την απόφαση αυτή, οι λαμπροί, επιλεγμένοι δάσκαλοι των σχολείων αυτών μπορούσαν να δείχνουν στον κάθε δύσπιστο την αξία της δουλειάς τους υλοποιημένη σε ποσοστά επιτυχίας στα ΑΕΙ που μπορούσαν περίπου ]ν'αναχθούν στην αντιστοιχία "ο κάθε μαθητής περνά στη σχολή που θέλει" (με δεδομένο οτι οι σχολές αυτές ήταν και οι κορυφαίες της χώρας).
ΟΙ ΙΔΙΟΙ δάσκαλοι, με τους μαθητές της κλήρωσης, έφτασαν σε μέτρια, κατόπιν σε αξιοθρήνητα ποσοστά. Κι\έτσι το ΠΑΣΟΚ κατάφερε να εξασφαλίσει οτι πρότυπη εκπαίδευση λαμβάνουν μόνον μερικοί γόνοι όσων μπορούν να χρυσοπληρώσουν τα κολλέγια...

 
At 5/1/09 6:14 μ.μ., Blogger sobraluz said...

Δουλεύω 23 χρόνια στην πρωτοβάθμια. Τα δυο τελευταία σ' ένα σχολείο απελπιστικά κακό. Αμόρφωτο προσωπικό, γελοία κι επικίνδυνη διεύθυνση, άθλια υποδομή. Οι άμεσα ενδιαφερόμενοι, οι γονείς του σχολείου, το θεωρούν περίφημο.Μάλιστα δεν ενοχλούνται από αξιόποινες πράξεις που έχουν λάβει χώρα στο σχολείο, "αρκεί οι δάσκαλοι να κάνουν καλή δουλειά".
Πολλές φορές αναρωτήθηκα αν η,αναμενόμενη , αξιολόγηση των δασκάλων θα μπορούσε να κάνει κάτι γι αυτό το σχολείο και για τα περισσότερα σχολεία που, πιστέψτε με, σαν κι αυτό είναι. Σας λέω λοιπόν ότι:
α)Επειδή οι κομματικοί μηχανισμοί και οι σύστοιχες εξαρτήσεις, που υπάρχουν σε κάθε τομέα της δημόσιας ζωής, δεν θα ήταν δυνατό να αφήσουν το εκπαιδευτικό σύστημα στην ησυχία του,
β)Επειδή το έλλειμμα δημοκρατίας δεν είναι το θλιβερό προνόμιο μόνο της παραταξιακής αντιπαράθεσης αλλά καθημερινότητα και ρουτίνα,
γ)Επειδή η ίδια η διδασκαλία, ως πράξη και ως αποτέλεσμα, δεν είναι τεχνοκρατική αλλά βαθύτατα πολιτική συμπεριφορά,
δ)Επειδή κανένας και καμία, ούτε ως φυσικά πρόσωπα ούτε ως θεσμικά, δε φαίνεται να ασχολείται και δηλώνει ενόχληση για το περιεχόμενο της εκπαίδευσης αλλά μόνο για το αποτέλεσμά της (λες και είναι ασύνδετα αυτά τα δυο μεταξύ τους),
ε) Επειδή η χρησιμοθηρική αντίληψη για τη μόρφωση είναι το καθημερινό αυτονόητο,
σας βεβαιώνω ότι και ο Χριστός να κατεβεί στη γη, για να κάνει την θρυλούμενη αξιολόγηση, θα αναλάβουν να καθαρίσουν οι παντοειδείς μηχανισμοί, θα μνημειωθεί το ρουφιανιλίκι και το κάρφωμα, θα "καούν" πρώτοι οι δάσκαλοι που δεν είναι συμβατοί με την κυρίαρχη άποψη (τι σύμπτωση, αυτούς δε λέμε συνήθως "φωτισμένους";)και θα θριαμβεύσει η εντατικοποίηση και η οσφιοκαμψία.
Μη σπεύσετε να βγάλετε συμπεράσματα. Δεν αρνούμαι την ανάγκη της αξιολόγησης.
Η κυριότερή μου ένσταση είναι τι είδους αξιολόγηση δασκάλων θα είναι αυτή που δεν θα εντάσσεται σε μια αξιολόγηση όχι μόνο ολόκληρου του εκπαιδευτικού συστήματος αλλά και/κυρίως των αναγκών και των δομών της κοινωνίας που ισχυρίζεται ότι θα τη χρησιμοποιήσει για να βελτιωθεί.

 
At 5/1/09 7:34 μ.μ., Blogger nik-athenian said...

Άρα:
Ένας τομέας πρέπει ν' αξιολογείται, όταν και εφόσον έχουν διορθωθεί και δουλεύουν άψογα όλα τα υπερσύνολα του συγκεκριμένου τομέα. Αλλά και τότε πάλι, εφόσον στον πλανήτη βασιλεύει η αδικία ας επικρατήσει πρώτα παγκόσμια δικαιοσύνη και μετά ελάτε και σε μας τους έλληνες δασκάλους των διαφόρων βαθμίδων να μας μιλήσετε για αξιολόγηση!

 
At 5/1/09 8:48 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Σχετικά μ'αυτό Νικ, υπενθυμίζω παλιά κουβέντα μ'εμάς τους δύο και άλλους φίλους.

 
At 5/1/09 11:44 μ.μ., Blogger sobraluz said...

Δεν με καταλάβατε, νομίζω. Φαντάζομαι εξαιτίας δικής μου αδυναμίας να εξηγήσω. Προσπαθώ να σας πω ότι σε μια χώρα όπου σχεδόν τίποτε δεν είναι ευνομούμενο (και κατά άλλους πολιτισμένο) είναι ουτοπικό να περιμένουμε να λειτουργήσει η περίφημη αξιολόγηση. Έχω την ατυχία να γνωρίζω από πρώτο χέρι πόσο εφευρετικοί και αποτελεσματικοί είναι οι συνάδελφοί μου όταν πρόκειται να παρακάμψουν, να ακυρώσουν ή να αποδυναμώσουν μια καινοτομία. Αλλά επίσης προσπαθώ να σας πω, ότι όλα τούτα είναι κομμένα και ραμμένα, απολύτως συμβατά με το υπερσύνολο που αναφέρθηκε. Αν γνωρίζατε ότι οι περισσότεροι γονείς, πολίτες, ψηφοφόροι, γείτονες, συγγενείς μας δεν είναι σε θέση όχι να απαιτήσουν αλλά ούτε να αναγνωρίσουν την ποιότητα στο περιεχόμενο της εκπαίδευσης που παρέχεται τότε ίσως θα ήσασταν το ίδιο απελπισμένοι με μένα.
Και πάλι σας θυμίζω τον πολιτικό χαρακτήρα του πράγματος, γεγονός που λανθάνει στο μυαλό των περισσότερων. Το απλό γεγονός, αν δηλαδή οι δάσκαλοι αναγνώριζαν το πολιτικό περιεχόμενο της δουλειάς τους, ποια αξιολόγηση θα μπορούσε να το προσφέρει;

 
At 6/1/09 8:04 π.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

"Tότε ίσως θα ήσασταν το ίδιο απελπισμένοι με μένα." Και με μένα. Και μ'ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας. Αλλά πρέπει να ξεπεράσουμε την απελπισία και να σκεφτούμε θετικά.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home