Τετάρτη, Οκτωβρίου 11, 2006

Το μυστήριο του ανθρώπου



«Αν ήμουν 19 ετών, μπορεί να με γοήτευε η τεχνολογία, να ήθελα να παίξω με τον φωτισμό ή με τα ντεκόρ. Αλλά είμαι 81, και το μυστήριο που με ενδιαφέρει είναι ο άνθρωπος». Πήτερ Μπρουκ

Το έργο παίχτηκε σε διάφορες πόλεις (μεταξύ των οποίων, τον περασμένο Ιούνιο, και η Αθήνα) και οι αντιδράσεις του κοινού ήταν κάθε φορά διαφορετικές. Οι Ελβετοί τραπεζίτες, για παράδειγμα, βρήκαν το θέμα πολύ ενδιαφέρον, γιατί τους έφερε αντιμέτωπους με έναν άλλο κόσμο. Οι Ισραηλινοί συγκλονίστηκαν γιατί κατάλαβαν ότι συμπεριφέρονται στους Παλαιστίνιους μ' έναν τρόπο που θυμίζει πολύ τη συμπεριφορά των λευκών Νοτιοαφρικανών απέναντι στους μαύρους. Οι Παλαιστίνιοι, πάλι, διαπίστωσαν ότι για την τύχη τους ενδιαφέρονται κι άλλοι άνθρωποι, σε απροσδόκητα μακρινούς τόπους. Όλοι, κάπου, ανακάλυψαν τον εαυτό τους. Γιατί μπορεί το θέμα του «Ο Σούζι Μπάντζι πέθανε» να είναι ένας νόμος της κυβέρνησης του απαρτχάιντ, που απαγόρευε στους κατοίκους των γκέτο να κυκλοφορούν χωρίς μια ειδική άδεια την οποία πολύ δύσκολα έπαιρναν, αλλά το πρόβλημα που περιγράφεται στο έργο εξακολουθεί να βασανίζει τους μισούς κατοίκους του πλανήτη. Αν δεν έχεις χαρτιά, αν δεν στα έχουν σφραγίσει, δεν υπάρχεις, δεν διαθέτεις τα μέσα για να ζήσεις. Πολλοί άνθρωποι, λοιπόν, καλούνται να διαλέξουν ανάμεσα στην ταυτότητα και την επιβίωση.

Οι Αφρικανοί βρίσκονται σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση. Αλλά αυτό δεν τους εμποδίζει να γελούν. Στην Ευρώπη, λέει ο μεγάλος θεατράνθρωπος σε συνέντευξή του στην Ελ Παΐς, το πολιτικό θέατρο δεν συνοδευόταν ποτέ από την αίσθηση του χιούμορ. Στην Αφρική, αντίθετα, οι άνθρωποι έχουν την ικανότητα να γελούν στη μέση της απελπισίας τους. Κι αυτό το γέλιο είναι μια εκδήλωση ελευθερίας. Αν ο Μαντέλα και οι Νοτιοαφρικανοί δεν έχουν ζητήσει εκδίκηση για τα όσα υπέστησαν από τους ρατσιστές, το οφείλουν στο γέλιο, που τους έκανε ελεύθερους ανθρώπους ακόμη κι όταν ήταν κλεισμένοι στη φυλακή. Η Αφρική είναι μια υποτιμημένη ήπειρος. Νομίζουμε ότι το μόνο που προσφέρει είναι τζαζ, ταμπούρλα και χορός, και δεν καταλαβαίνουμε ότι είναι κι αυτή παιδί ενός αρχαίου πολιτισμού, όπως ακριβώς η Ιαπωνία ή η Κίνα.

Το σημαντικότερο κείμενο που έχει γραφτεί ποτέ είναι φυσικά οι Αδελφοί Καραμαζώφ, λέει ο Πήτερ Μπρουκ. Και το μεγαλύτερο θεατρικό έργο όλων των εποχών είναι ο Βασιλιάς Ληρ. Εκεί υπάρχουν όλα. Στην αρχή έχουμε έναν δικτάτορα που τα χέρια του είναι βαμμένα με αίμα, μια βίαιη οικογένεια, αλλά στο τέλος δεν μένει παρά η μοναξιά ενός ανθρώπου. Αν η τηλεόραση είναι ένας μηχανισμός της λήθης, το θέατρο, και ιδίως το πολιτικό θέατρο, είναι ένας τρόπος να βοηθήσεις να ανοίγουν τα μάτια. Μια μικρή σταγόνα νερού που οδηγεί σε μια μεγαλύτερη γνώση, μια καλύτερη συνείδηση.

4 Comments:

At 11/10/06 7:44 μ.μ., Blogger CAESAR said...

"Το μυστήριο του ανθρώπου" παραμένει και θα παραμένει για άγνωστο ακόμη πόσο, μυστήριο. Τόσο στην προέλευσή του-τυχαία ή προγραμματισμένη-όσο και στη μελλοντική πορεία του.

Ας κρατήσουμε όμως κι αυτό:

[ αλλά στο τέλος δεν μένει παρά η μοναξιά ενός ανθρώπου ]

όπως και:

[το θέατρο, και ιδίως το πολιτικό θέατρο, είναι ένας τρόπος να βοηθήσεις να ανοίγουν τα μάτια. Μια μικρή σταγόνα νερού που οδηγεί σε μια μεγαλύτερη γνώση, μια καλύτερη συνείδηση. ]

 
At 11/10/06 7:55 μ.μ., Blogger Πάνος said...

Μιχάλη, εξαιρετικό κείμενο!

(συμβαίνει συχνά, βέβαια...)

*

Ο Μαντέλα και ο Γκάντι κατάφεραν το ακατόρθωτο, χωρίς να επικαλεσθούν τη βία - και ειδικά την τυφλή βία.

Αν έκαναν το ίδιο οι Παλαιστίνιοι, θα βρισκόντουσαν ήδη σε πολύ καλύτερη κατάσταση.

 
At 12/10/06 12:20 π.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Ο λογος που ανεκαθεν ζηλευα τους ανθρωπους του πολιτικου θεατρου ειναι πως βρισκουν τροπους να κρατουν τα οραματα τους ζωντανα, πως εχουν οραματα και ονειρα στα 80 τους και τα μοιραζονται με το κοινο. Και ειδικα για μορφες σαν τον Μπρουκ, πως κανουν και τον κοπο (δια βιου) να εξερευνησουν το μυστηριο του ανθρωπου.
Μαρια

 
At 12/10/06 8:00 π.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

...επιτέλους τελείωσαν τα έργα στο (ολίγον ερείπιο) θέατρό του και ο γερο-Μπρουκ επανέρχεται στο Bouffes du Nord να μας διδάξει, καθιστούς στους άβολους πάγκους του, για το μυστήριο του ανθρώπου!

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home