Τρίτη, Σεπτεμβρίου 26, 2006

Η χαβούζα του παγκόσμιου χωριού



«Μιλάμε για παγκοσμιοποίηση, για το παγκόσμιο χωριό, αλλά εδώ στην Αφρική αισθανόμαστε ότι είμαστε η χαβούζα αυτού του χωριού». Χαϊντάρ αλ-Αλί, οικολόγος από τη Σενεγάλη.

Πριν από λίγες ημέρες, ο Τόμας Φρίντμαν διηγούνταν από τη στήλη του στη Νιου Γιορκ Τάιμς μια υπέροχη ιστορία παγκοσμιοποίησης: ένας Ουρουγουανός ουγγρικής καταγωγής συμφώνησε με μια ινδική εταιρεία τεχνολογίας που συνεργάζεται με μεγάλες αμερικανικές εταιρείες και τράπεζες να γίνει το Μοντεβιδέο κέντρο των εξωχώριων δραστηριοτήτων της. Όταν είναι νύχτα στην Ινδία και οι καλύτεροι Ινδοί μηχανικοί κοιμούνται, αναλαμβάνουν να φτιάχνουν τους υπολογιστές της American Express και της Procter & Gamble οι καλύτεροι μηχανικοί της Ουρουγουάης (όπου είναι μέρα, όπως και στις Ηνωμένες Πολιτείες). Στην εποχή μας, έγραφε ο Αμερικανός δημοσιογράφος, μπορεί οποιοσδήποτε να κάνει οτιδήποτε. Το ερώτημα είναι αν θα το κάνεις εσύ ή θα στο κάνει κάποιος άλλος.

Πριν από ένα μήνα, εκτυλίχθηκε σε μια άλλη μικρή και μακρινή χώρα μια άλλη ιστορία παγκοσμιοποίησης, που δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ακριβώς υπέροχη. Το πλοίο Probo Koala, που ανήκει στην ελληνική εταιρεία Prime Marine Management, είχε ναυλωθεί από ολλανδική εταιρεία και έφερε παναμαϊκή σημαία, ξεφόρτωσε στο Αμπιτζάν 400 με 600 τόνους τοξικών πετροχημικών αποβλήτων. Τα απόβλητα θάφτηκαν σε διάφορα σημεία αυτής της πόλης των 5 εκατομμυρίων κατοίκων, που ήταν κάποτε γνωστή ως «το Παρίσι της δυτικής Αφρικής», και γρήγορα πέρασαν στο αποχετευτικό σύστημα. Λίγες ημέρες αργότερα, άρχισαν να καταφεύγουν μαζικά στα νοσοκομεία κάτοικοι που παραπονούνταν για ρινορραγία, διάρροια, ναυτία, ερεθισμούς στα μάτια και αναπνευστικές δυσκολίες.

Ιατρική βοήθεια ζήτησαν συνολικά 60.000 άνθρωποι. Μέχρι σήμερα έχουν πεθάνει επτά κάτοικοι του Αμπιτζάν, οι τέσσερις από τους οποίους ήταν παιδιά, ενώ άγνωστες είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από το «Τσερνόμπιλ της Ακτής του Ελεφαντοστού». Μετά τον θόρυβο που δημιουργήθηκε, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να παραιτηθεί και δέκα άτομα παραπέμπονται σε δίκη με την κατηγορία της δηλητηρίασης. Αλλά το σκάνδαλο δεν εξαντλείται βέβαια σε μια τοπική υπόθεση διαφθοράς. Το εμπόριο τοξικών αποβλήτων προς την Αφρική ανθεί, παρ' όλο που το 1989 ψηφίστηκε η συνθήκη της Βασιλείας που απαγορεύει τη μεταφορά τέτοιων αποβλήτων σε χώρες που δεν έχουν τα μέσα να τα διαχειριστούν. Ο λόγος είναι βέβαια οικονομικός: σύμφωνα με τη γαλλική περιβαλλοντική οργάνωση Ρομπέν των Δασών, η επεξεργασία ενός κυβικού μέτρου επικίνδυνων αποβλήτων στη Δύση κοστίζει 300 με 500 ευρώ, ενώ στην Αφρική το κόστος είναι 6 με 15 φορές μικρότερο.

Ένα μέρος του προβλήματος είναι οι ανύπαρκτοι έλεγχοι στην Αφρική. Ένα άλλο μέρος, και ίσως σημαντικότερο, είναι η υποκρισία της Ευρώπης. Το Probo Koala κατέληξε στην Ακτή του Ελεφαντοστού επειδή αρνήθηκαν να το δεχθούν η Ισπανία, το Γιβραλτάρ και η Ολλανδία. Καμιά από τις χώρες αυτές δεν το σταμάτησε: μακριά από μας, κι όλα καλά.

9 Comments:

At 26/9/06 12:19 μ.μ., Blogger μικρό λυκάκι said...

-Ισως αυτό να μήν είναι ένα ποίημα όμως τουλάχιστον λέω αυτό πού αισθάνομαι.

Τώρα πού μιά επανάσταση πραγματικά χρειάζεται ,εκείνοι πού ήταν κάποτε ενθουσιώδεις είναι εντελώς ψυχροί.
Ενώ μιά χώρα πού δολοφονείται καί βιάζεται ζητά βοήθεια από τήν Ευρώπη πού είχε εμπιστευθεί,εκείνοι χασμουριούνται.
Ενώ οι πολιτικοί προτιμούν τήν ατιμία καί καμία φωνή δέν υψώνεται να τήν κατονομάσει.
Η εξέγερση τών νέων πού αναζητούσαν μιά νέα γή ήταν ψεύτικη,κι αυτή η γενιά υπέγραψε τήν καταδίκη της,
Ακούγοντας με αδιαφορία τίς κραυγές εκείνων πού αφανίζονται γιατί δέν είναι τελικά παρά βάρβαροι πού σκοτώνουν ο ένας τόν άλλον
Και οι ζωές τών καλοζωισμένων αξίζουν περισσότερο από αυτές τών πεινασμένων.
Αποκαλύπτεται τώρα πώς η Ευρώπη τους ήταν από τήν αρχή μιά απάτη,γιατί η πίστη καί το θεμέλιό της είναι το τίποτα.
Και το τίποτα,όπως οι προφήτες επαναλαμβάνουν,φέρνει μόνο το τίποτα,κι εκείνοι θα οδηγηθούν ξανά σάν τα πρόβατα στή σφαγή.
Αφήστε τους να τρέμουν και τήν έσχατη στιγμή να καταλάβουν ότι η λέξη Σεράγεβο από δώ καί πέρα θα σημαίνει τήν εξολόθρευση τών γιών καί τήν εξαθλίωση τών θυγατέρων τους.
Το ετοιμάζουν επαναλαμβάνοντας:
"εμείς τουλάχιστον είμαστε ασφαλείς",αγνοώντας ότι αυτό που θα τούς χτυπήσει εκκολάπτεται μέσα τους.

Τσέσλαφ Μίλος.

 
At 26/9/06 2:03 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Η Monde παραπέμπει σε δημοσίευμα της ολλανδικής De Volkskrant, σύμφωνα με το οποίο τα απόβλητα του Αμπιτζάν είναι θειούχα παραπροϊόντα αποθείωσης νάφθας, που γινόταν πάνω στο πλοίο.

Το Probo Koala δηλαδή, φέρεται να λειτουργούσε ως πρωτόγονο πλωτό διυλιστήριο!

Το εξωφρενικό είναι οτι τα (τοξικότατα) απόβλητα, εγκαταλήφθηκαν μέσα στην πρωτεύουσα της Ακτής Ελεφαντοστού.

Κατά τα άλλα είναι γνωστό οτι η Αφρική είναι εδώ και πολλά χρόνια ο τόπος που στέλνουν το σκουπιδαριό τους οι ανεπτυγμένες χώρες (και πρώτες απ'όλες, οι πρώην αποικιακές δυνάμεις της περιοχής). Εκτός από τα τοξικά (ήδη πριν χρόνια φωνάζαν οι Γερμανοί οικολόγοι για τα απόβλητα που έστελνε η χώρα τους στη Ναμίμπια), υπάρχει και το λοιπό σκουπιδαριό που ανακυκλώνεται ακατέργαστο: ληγμένα φάρμακα, ληγμένες μπαταρίες που μπαίνουν στο ψυγείο (!) και μεταπωλούνται ως καινούργιες, πλαστικά μπουκάλια που χρησιμοποιούνται κατευθείαν από τα σκουπίδια για την αποθήκευση πόσιμου νερού (το πιό κωμικοτραγικό που άκουσα: ραφιναρισμένα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια είχαν χρησιμοποιηθεί σε τρόφιμα - στο Κογκό).
Στη Μπουρκίνα Φάσο, πλαστικές σακούλες χρησιμοποιούνται ως διακόσμηση στα σπίτια των "προεστών" στα χωριά, ενώ στην πρωτεύουσα οι σκουπιδότοποι είναι στη μέση των "λαϊκών" συνοικιών, και ο καθένας παίρνει ο,τι θέλει από κει!

Το εμπνευσμένο από το Λάγγος της Νιγηρίας κόνσεπτ του "junk space", που ανέπτυξε ο Rem Koolhaas, δεν είναι εντελώς μεταφορικό...

Όλα αυτά βέβαια απλώς ζωγραφίζουν το ταμπλώ της οικομομικής και κοινωνικής υπανάπτυξης στην οποία είναι εγκλωβισμένη η "μαύρη ήπειρος" - μ'άλλα λόγια, το ρόλο που επιφυλάσσει στην Αφρική ο παγκόσμιος καπιταλισμός.

Ίσως αυτό θα πρέπει να εξηγήσουν οι ευρωπαίοι χωροφύλακες στη νέα φουρνιά λαθρομεταναστών από το Αμπιτζάν...

 
At 26/9/06 3:51 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

Όλα αυτά βέβαια απλώς ζωγραφίζουν το ταμπλώ της οικομομικής και κοινωνικής υπανάπτυξης στην οποία είναι εγκλωβισμένη η "μαύρη ήπειρος" - μ'άλλα λόγια, το ρόλο που επιφυλάσσει στην Αφρική ο παγκόσμιος καπιταλισμός.

Με το πρώτο κομμάτι της παραγράφου συμφωνώ απόλυτα.

Για το δεύτερο, το υποραμμισμένο, έχω να πω ότι δεν είναι άμοιρες ευθυνών ούτε οι αφρικανικές κυβερνήσεις, ούτε οι αφρικανικές κοινωνίες, για τη μοιρολατρική αποδοχή του ρόλου αυτού..

 
At 26/9/06 5:30 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Για το δεύτερο, το υποραμμισμένο, έχω να πω ότι δεν είναι άμοιρες ευθυνών ούτε οι αφρικανικές κυβερνήσεις, ούτε οι αφρικανικές κοινωνίες, για τη μοιρολατρική αποδοχή του ρόλου αυτού..

Χαιρετώ σε φίλτατε,
συμφωνώ κι εγώ απόλυτα με το πρώτο κομμάτι του σχολίου σου.

Για το δεύτερο, το υπογραμμισμένο ;-) είμαι πιό σκεπτικός: οι αφρικανικές κοινωνίες περιέχουν, αλλά δεν εξαντλούνται στους αρχαϊσμούς, την αμορφωσιά, την καθυστέρηση, που φέρουν τη μοιρολατρία. Δεν πάει πολύς καιρός από τότε που κατόρθωσαν ν'απαλλαγούν από την άμεση κυριαρχία του ξένου δυνάστη, πράγμα βέβαια που κάθε άλλο παρά οφείλεται στην καλή του θέληση...

Έπειτα, μην ξεχνάμε την έλευση μιας νέας γενιάς, πιό μορφωμένης, με άλλες ικανότητες και δυνατότητες να πάρει την τύχη της στα χέρια της. (Ενα παράδειγμα που γνωρίζω είναι η Νιγηρία, όπου η ανώτατη εκπαίδευση που έχει μαζικοποιηθεί εδώ και μια εικοσαετία περίπου, έχει δημιουργήσει μια νέα κοινωνική ομάδα πρωτόγνωρου δυναμισμού).

Αλλά κυρίως είμαι δύσπιστος σε ο,τι αφορά γενικά το νόημα αναλύσεων κι ερμηνειών για την υπανάπτυξη και τη φτώχεια, που στηρίζονται σε ηθικές κατηγορίες όπως η ευθύνη. Το "τις πταίει", χρήσιμο και απαραίτητο στον πολιτικό λόγο, δεν καθορίζει το "τι να κάνουμε" - την πολιτική δράση, n'est-ce pas σύντροφε;

 
At 26/9/06 7:31 μ.μ., Blogger scalidi said...

ουφ, τι αποκαρδιωτικό...

 
At 26/9/06 10:00 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

Το "τις πταίει", χρήσιμο και απαραίτητο στον πολιτικό λόγο, δεν καθορίζει το "τι να κάνουμε" - την πολιτική δράση, n'est-ce pas σύντροφε;

Λάθος.
Πρώτα η διάγνωση και μετά η θεραπεία.
Δεν το λέω εγώ. Το λέει ο Αριστοτέλης. Άρα πρέπει να είναι σωστό :)

 
At 26/9/06 10:54 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Χμμμ... ο Γαλιλαίος είχε λίγο περισσότερο δίκιο από το μέγα Σταγειρίτη, και ταλαιπωρήθηκε πολύ απ'όσους πίστευαν οτι κάτι είναι σωστό επειδή το έλεγε ο αρχαίος ημών πρόγονος (δηλώνω εκ των προτέρων οτι κάνω πλάκα και μπερδεύω επίτηδες τις ιστορίες).

Επί της ουσίας: το ζήτημα δεν είναι αν διάγνωση προηγείται της θεραπείας (ή μάλλον, η θεωρία της πράξης).

Αλλά το αν οι λαοί της Αφρικής είναι άξιοι της τύχης τους, και αν θα μπορούσαν ποτέ να την πάρουν στα χέρια τους. Δε θ'απαντήσουμε βέβαια εμείς στη θέση τους. Αλλά από την άλλη η τοποθέτησή μας στο ζήτημα έχει σχέση, και μεγάλη, με το τι συμβαίνει στο δικό μας - το "ανεπτυγμένο" - "χωράφι".

Ακόμη περισσότερο επί της ουσίας: σε έχει φέρει κανένα από τα πολυάριθμα ταξίδια σου στη (μαύρη) Αφρική; Αν ναι, έχεις όρεξη (και χρόνο) ν'αφήσεις εδώ δυό λόγια με σχετικές με το θέμα εμπειρίες/εντυπώσεις σου;

 
At 26/9/06 11:26 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

χαχαχα

"ολιγάριθμα", δυστυχώς, τα ταξίδια μου σύντροφε !

Μόνο ένα στη ( βόρεια ) Αφρική, και με άσχημες εντυπώσεις.

Συμφωνώ πάντως ότι τα πάντα στο σημερινό παγκοσμιοποιημένο χωριό είναι - και πρέπει να είναι - αλληλένδετα.

 
At 27/9/06 12:27 π.μ., Blogger Johny B.Good said...

Απίστευτη η ιστορία του Αμπιτζάν...

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home