Παρασκευή, Ιουνίου 09, 2006

Xωρίς ενοχές



«Είμαι χαρούμενος που είμαι Γερμανός. Θα ήμουν ευχαρίστως Γάλλος ή Ιταλός, αλλά είναι καλύτερα που είμαι Γερμανός». Έτσι αρχίζει το βιβλίο «Εμείς οι Γερμανοί», που υπογράφει ένας αρθρογράφος του περιοδικού Σπίγκελ, ο Ματίας Μάτουσεκ.

Ένα άλλο βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό στη Γερμανία, με την υπογραφή του Φλοριάν Λάνγκενστσαϊτ, έχει τίτλο «Τα καλύτερα της Γερμανίας, 250 λόγοι για να αγαπάμε τη χώρα μας». Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που ο τρίτος Πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, ο Γκούσταβ Χάινεμαν, έλεγε πως «υπάρχουν δύσκολες πατρίδες, και μια απ' αυτές είναι η Γερμανία». Το Μουντιάλ που ξεκινά σήμερα αποτελεί την ιδανική ευκαιρία για να κλείσει μια περίοδος που κράτησε εξήντα χρόνια. Είναι η πρώτη φορά από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου που οι Γερμανοί τολμούν να κρεμάσουν τη σημαία της χώρας τους στα μπαλκόνια. Είναι η πρώτη φορά που τολμούν να τραγουδήσουν τον εθνικό τους ύμνο. Χωρίς ντροπές, χωρίς ενοχές. Χωρίς να πρέπει να ζητήσουν συγγνώμη για το παρελθόν.

«H Εθνική Ομάδα της Γερμανίας αρέσει σε μας τους διεθνιστές πατριώτες όλο και περισσότερο», γράφει ο Μάρκους Χέσελ στην εφημερίδα Tagesspiegel. «Από τότε που προπονητής της ομάδας έγινε ένας Καλιφορνέζος από επιλογή, ο Γιούργκεν Κλίνσμαν, εμείς οι ποδοσφαιρόφιλοι αισθανόμαστε μέρος ενός προγράμματος ανανέωσης που αγνοεί όλα τα γερμανικά κλισέ». Και όχι μόνο οι ποδοσφαιρόφιλοι: όλοι οι Γερμανοί αισθάνονται ξανά περήφανοι για την πατρίδα τους. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτές ακριβώς τις ημέρες εγκαινιάστηκε στο Βερολίνο μια έκθεση με τίτλο «Δύο χιλιάδες χρόνια γερμανικής ιστορίας σε εικόνες και μαρτυρίες». H ιδέα αυτή πρωτοσυζητήθηκε τη δεκαετία του '70, υιοθετήθηκε την επόμενη δεκαετία από τον καγκελάριο Κολ, και υλοποιείται μόλις σήμερα, για να συμπέσει με την παγκόσμια γιορτή του ποδοσφαίρου.

Αυτό που αναγεννάται σήμερα στη Γερμανία είναι η αίσθηση της ταυτότητας, λέει στη Στάμπα ο Γκύντερ Γκεμπάουερ, καθηγητής φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας του αθλητισμού. Μέχρι τώρα, οι Γερμανοί έπρεπε να αποδείξουν ότι η χώρα τους έπαψε να είναι φασιστική και έγινε φιλελεύθερη. Την προηγούμενη φορά που είχαν φιλοξενήσει το Μουντιάλ, το 1974, πρόσεχαν να παραμείνουν στο πλαίσιο του αθλητισμού και του πολιτισμού. Τώρα αισθάνονται λυτρωμένοι από τέτοιους περιορισμούς. Τώρα θέλουν να κερδίσουν προβάλλοντας τις ιδιαίτερες γερμανικές αρετές: πειθαρχία, ευσυνειδησία, ομαδικότητα, αυτοθυσία. H επιτυχία της ομάδας τους θα επιβεβαίωνε ότι η εθνική μυθολογία είναι ζωντανή και αντανακλά τη θέση της χώρας. Αυτός είναι ο σημερινός δεσμός ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και την πολιτική.

Πατριωτισμός ή εθνικισμός; H διάκριση είναι πλέον δύσκολη, τα όρια θολά. H μεγάλη πρόκληση του πανηγυριού που αρχίζει σήμερα δεν είναι η νομιμοποίηση των εθνικισμών, αλλά η ειρηνική συνύπαρξή τους.

10 Comments:

At 9/6/06 2:21 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

Πατριωτισμός ή εθνικισμός; H διάκριση είναι πλέον δύσκολη, τα όρια θολά. H μεγάλη πρόκληση του πανηγυριού που αρχίζει σήμερα δεν είναι η νομιμοποίηση των εθνικισμών, αλλά η ειρηνική συνύπαρξή τους.

Είναι από τις λίγες φορές, φίλτατε Μιχάλη, που διαφωνώ με κάποια πολιτική-φιλοσοφική τοποθέτηση σου. Δεν θεωρώ τη διάκριση μεταξύ πατριωτισμού και εθνικισμού δύσκολη. Και δεν πιστεύω ότι η ειρηνική συμβίωση μεταξύ των εθνικισμών είναι δυνατή.
Σε σχόλιο μου σε προηγούμενο άρθρο σου επικαλέστηκα τη ρήση του ΝτεΓκώλ ότι ο πατριωτισμός είναι η αγάπη για το λαό σου, ενώ ο εθνικισμός είναι το μίσος για τους άλλους λαούς. Και η διάκριση αυτή, για μένα, είναι εύκολη και ξεκάθαρη.
Εχω επίσης γράψει παλιότερα ότι για μένα η πατρίδα είναι περισσότερο μια ατομική υπόθεση, που έχει να κάνει με τις προσωπικές μνήμες και τα προσωπικά βιώματα του κάθε ανθρώπου, και λιγότερο με την ( τεχνητή ) συλλογική συνείδηση του ανήκειν που παραπέμπει στον εθνικισμό. Εξού και ο όρος ιδιαίτερη πατρίδα.
Θα μπορούσε κάποιος να μου αντιτάξει εύκολα ότι και οι συλλογικές μνήμες και τα συλλογικά βιώματα μπορούν να αποτελέσουν ένα κοινό δεσμό μεταξύ πολλών ανθρώπων, και ότι αυτός είναι ο ορισμός της πατρίδας. Δεν αντιλέγω. Θεωρώ όμως ότι το συλλογικό δεν μπορεί ποτέ να αποτελέσει γνήσια έκφραση του ατομικού. Η αντίληψη μας για την πραγματικότητα που βιώνουμε, για τη χαρά και τη λύπη, για τη μέρα και τη νύχτα, για το σωστό και το λάθος, για την αγάπη και το μίσος, για τη ζωή και το θάνατο, είναι αυστηρά προσωπική, εντελώς υποκειμενική, απόλυτα δική μας.
Το συλλογικό είναι απλά μια στατιστική, με βάση τον μέσο όρο.
Στη μνήμη και στα βιώματα, στην καρδιά και στην ψυχή, στατιστικές και μέσοι όροι δεν χωρούν.

Στην περίπτωση των Γερμανών, θα επικαλεστώ πάλι τον Αντόρνο και τις αναλύσεις του για τη μαζική ψυχολογία. Διαφωνώ κάθετα με την απόδοση συλλογικής ευθύνης, σε οποιαδήποτε περίπτωση, και για οποιαδήποτε πράξη.
Η συλλογική ευθύνη δικαιώνει τη συλλογική τιμωρία, τη συλλογική εξόντωση, τους μαζικούς τάφους.
Οι τάφοι μπορεί να σκάβονται με κάποιο μέσο όρο. Ο θάνατος όμως ;

 
At 9/6/06 3:31 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.

 
At 9/6/06 3:32 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Ο ...Αλλάχ να μας φυλάει από την αφηρημένη επίκληση των "αρετών" του Γερμανικού ή οποιουδήποτε άλλου έθνους!!

Τίποτε το αθώο δεν υπάρχει σ'αυτή την εκστρατεία των καθεστωτικών ΜΜΕ στη Γερμανία: αυτό το παιχνίδι της "αποενοχοποίησης", του "νέου πατριωτισμού" κτλ κτλ έχει ξεκινήσει από πολύ καιρό, υπό την αιγίδα του Ε.Νόλτε και άλλων του ιδίου φυράματος.

Ξέρεις, είναι οι ίδιοι που στηρίζουν με μπρίο τη ματαίωση της βράβευσης του Χάντκε... οποία σύμπτωσις!

 
At 9/6/06 6:09 μ.μ., Anonymous controcorrente said...

Αρχιζει το ματς..... αδειαζουν οι δρομοι..

 
At 9/6/06 7:06 μ.μ., Blogger Σχολιαστής said...

"Τώρα θέλουν να κερδίσουν προβάλλοντας τις ιδιαίτερες γερμανικές αρετές: πειθαρχία, ευσυνειδησία, ομαδικότητα, αυτοθυσία."

Που βρίσκεται η ιδιαιτερότητα των Γερμανών σε σχέση με αυτές τις "αρετές"; Στο ότι οι Ναζί τις απογείωσαν καταστρέφοντας την Ευρώπη.

 
At 9/6/06 9:25 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

Πάντως το πρώτο και το τελευταίο γκολ των Γερμανών δείχνουν ποδοσφαιρικές, τουλάχιστον, αρετές :)))

Δεν μπορώ να πω το ίδιο για τις τεχνικές αρετές των Γερμανών. Η τηλεοπτική κάλυψη είναι επιεικώς ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ. Η βασική κάμερα είναι τοποθετημένη τόσο ψηλά και μακριά που δεν μπορείς καν να ξεχωρίσεις τους ποδοσφαιριστές, πόσο μάλλον να αντιληφθείς και να εκτιμήσεις το τι κάνουν με την μπάλα στα πόδια. Ο άσχετος σκηνοθέτης έκανε κάτι απίστευτα zoom in-zoom out λες και δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει άλλες κάμερες. Και η ποιότητα της εικόνας στα μακρινά πανοραμικά πλάνα ήταν χειρότερη από τα βιντεάκια των κινητών τηλεφώνων.
Δεν ξέρω αν αυτό οφείλεται στο μέγεθος του συγκεκριμένου γηπέδου ( που και πάλι δεν μπορεί να αποτελεί δικαιολογία, καθώς οι κάμερες θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε χαμηλότερο επίπεδο ) αλλά αν συνεχιστεί το ίδιο και στα υπόλοιπα ματς θα αποδώσω.. συλλογική ευθύνη στους γερμανούς :)
Πάντως, οι τηλεοπτικές μεταδόσεις ελληνικών ποδοσφαιρικών αγώνων από τη ΝΕΤ είναι ασύγκριτα καλύτερες. Για να μη μιλήσω για μεταδόσεις επιπέδου Champions League.
Μιχάλη, θα πεις στους αθλητικούς συντάκτες να τους κράξουν για το απαράδεκτο του πράγματος ;

 
At 9/6/06 10:04 μ.μ., Blogger CAESAR said...

...προβάλλοντας τις ιδιαίτερες γερμανικές αρετές: πειθαρχία, ευσυνειδησία, ομαδικότητα, αυτοθυσία...

Πόθεν προκύπτουν ή καλιεργούνται αυτές οι ιδιαίτερες αρετές ; Είναι επίκτητες ή εκ γενετής ; Υπάρχει κάποια συνταγή ; Εάν είναι στην ανθρώπινη φύση γιατί δεν απαντώνται σε όλο το είδος ; Είναι σε λανθάνουσα κατάσταση , ή μήπως ευδοκιμούν σε ορισμένα γεωγραφικά μήκη και πλάτη;

 
At 10/6/06 1:09 π.μ., Blogger Πάνος said...

Τώρα θέλουν να κερδίσουν προβάλλοντας τις ιδιαίτερες γερμανικές αρετές: πειθαρχία, ευσυνειδησία, ομαδικότητα, αυτοθυσία.

Ωχ, ωχ, ωχ...

Φόρτσα Μπραζίλ!

(Φαντασία, ταλέντο, χαρά, αυτοσχεδιασμός...)

*

Έχασα τη συζήτηση στο προηγούμενο ποστ... που να ήξερα πως θα ανέβαζα μετά ένα στα "μτΚ" με τίτλο "Αριστερά και πατριωτισμός"... Μα κάτι συμπτώσεις...

 
At 10/6/06 3:29 π.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

Το άρθρο αυτό παρέα με το χθεσινό θα προταθούν για το βραβείο του βλακωδέστερου αρθρου του 2006 .

 
At 10/6/06 7:51 μ.μ., Blogger Johny B.Good said...

Φόρτσα Μπραζίλ αναμφισβήτητα ! Αλλά και μπράβο στη Γερμανία για πολλούς λόγους:

α.έχει αποφασίσει και παραδεχθεί δημοσίως εδώ και χρόνια ότι "εμείς δεν μπορούμε να γίνουμε Βραζιλιάνοι, ας δούμε λοιπόν πώς θα παίξουμε καλά με τα προσόντα (ή αρετές, αν θέλετε...) που έχουμε...

β.λέει ναι σε έναν πατριωτισμό που όχι μόνο δεν είναι η συνέχεια του Νόλτε, αλλά είναι και το ακριβός αντίθετό του, τουλάχιστον αυτήν την αξίωση προβάλλει. Καταλαβαίνω αυτό που επισημαίνει το "μαύρο πρόβατο" και κατανοώ και την ανησυχία του, μακριά από μας οι αναθεωρητές! Αλλά πρέπει να υπάρχει για κάθε χώρα (ΚΑΙ για τη Γερμανία...) μία επιτρεπτή μέση οδός ανάμεσα στη νεύρωση και στον εθνικισμό...

γ.ο Κλίνσμαν άλλαξε πολλά. Πρώτα πρώτα πέρασε ένα πιο χαλαρό καλιφορνέζικο στυλάκι και αυτό δεν του το συγχωρούν εύκολα (η αλήθεια είναι ότι πολλοί Γερμανοί είναι εξόρισμού καχύποπτοι στο "χαλαρό" και αυτό δεν είναι εθνικιστικό, απλά είναι βλακεία τους και χάνουν από αυτήν την νοοτροπία όταν την έχουν....) Αλλά αυτό που μετράει είναι ότι ο Κλίνσμαν έφερε νέα παιδιά και απογείωσε αυτό που έτσι κι αλλιώς ισχύει σε αυτή τη χώρα, γι αυτό και πάει μπροστά: δεν έχει (τόση...) σημασία ποιον ξέρεις, ποιος σε στέλνει, σε ποια κομματική νεολαία σε κάνανε αρνάκι, που γκομενιάζεις και τί δουλειά έκανε ο μπαμπάς σου και ο θείος σου. Σημασία έχει να ξέρεις τη δουλειά. Εθνικισμός είναι αυτό; Αν είναι, τότε μακάρι να γίνουμε κι εμείς λιγάκι εθνικιστές, ΕΚΕΙ να δείξουμε την μαγκιά και τον πατριωτισμό μας...

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home