Πέμπτη, Μαΐου 04, 2006

Yπήρχε πάντα ποίηση στη μουσική



Υπάρχουν πολλοί τρόποι να αξιολογήσεις έναν άνθρωπο που επισκέπτεσαι για πρώτη φορά. Ένα από τα ασφαλέστερα (ή πιο παραπλανητικά) κριτήρια είναι το μέγεθος της βιβλιοθήκης του - αν υποθέσουμε βέβαια ότι έχει βιβλιοθήκη.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε πρόσφατα στην εφημερίδα της Αργεντινής Λα Νασιόν, ο Φίλιπ Ροθ βεβαίωσε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπάρχουν σήμερα περισσότεροι από 25.000 «καλοί» αναγνώστες. Και στη συνέχεια έκανε μια πρόβλεψη: «Σε μερικά χρόνια, οι καλοί αναγνώστες θα είναι τόσο λίγοι που θα μοιάζουν με μια αίρεση. Θα αναφερόμαστε, για παράδειγμα, στους 150 Αμερικανούς πολίτες που διαβάζουν την Άννα Καρένινα».

Οι εκτιμήσεις του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα μπορεί να εισπραχθούν με διάφορους τρόπους. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι αφορούν αποκλειστικά τη χώρα του, μια χώρα που διαθέτει εκατομμύρια δολάρια για εξοπλισμούς, αλλά που έξι στους δέκα νέους της δεν μπορούν να τοποθετήσουν το Ιράκ στον παγκόσμιο άτλαντα. H εικόνα αυτή είναι ήδη καταθλιπτική: δεδομένου ότι ο πληθυσμός των Ηνωμένων Πολιτειών φτάνει τα 290 εκατομμύρια, προκύπτει ότι αντιστοιχεί ένας καλός αναγνώστης σε 11.600 πολίτες, ενώ σε λίγα χρόνια θα πρέπει να ψάχνουμε ανάμεσα σε δύο εκατομμύρια Αμερικανούς για να βρούμε τον έναν που διαβάζει την Άννα Καρένινα! Ποια μπορεί να περιμένει κανείς ότι θα είναι η συμβολή αυτής της χώρας στην παγκόσμια ανάπτυξη και ευημερία;

Υπάρχει μια πιο δυσάρεστη εκδοχή: ότι οι υπολογισμοί του Ροθ δεν αφορούν μόνο την υπερδύναμη, αλλά λίγο-πολύ όλες τις ανεπτυγμένες χώρες (στον υπόλοιπο κόσμο η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη). Ότι δηλαδή στην Ελλάδα των δέκα εκατομμυρίων οι καλοί αναγνώστες δεν υπερβαίνουν τους 900 (!), ενώ σε λίγα χρόνια οι άνθρωποι που θα γνωρίζουν τον Τολστόι και το έργο του θα μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού. Χιλιάδες άνθρωποι θα διαβάζουν βέβαια Χάρυ Πότερ και Κώδικα Ντα Βίντσι (αν δεν τους έχει αφορίσει στο μεταξύ ο Αρχιεπίσκοπος). Αποτελεί όμως αυτό πραγματικά παρηγοριά;

Ίσως πάλι τα πράγματα να μην είναι τόσο άσχημα. Ίσως ο Ροθ να γέρασε και να μην μπορεί να παρακολουθήσει τις αλλαγές της εποχής. Ίσως να μη χρειαζόμαστε πια τόσο τα βιβλία γιατί φτάνουν σε μας με διαφορετική μορφή, μεταλλαγμένη. Όπως επισημαίνει ο Ισπανός σκηνοθέτης Μανουέλ Ουέργκα στην Ελ Παΐς, η ψηφιακή εποχή μάς έμπασε στο ιλιγγιώδες πεδίο του Διαδικτύου, που αποτελεί από μόνο του μια τεράστια πηγή ενημέρωσης και γνώσης. Αυτό με τη σειρά του μας φέρνει σε επαφή με τα e-mail, τα chats, τα fora και τα blogs. Στο κάτω-κάτω, ακόμα και η ποίηση δεν εξαντλούνταν ποτέ στους στίχους. Υπήρχε πάντα ποίηση στη μουσική, στα τραγούδια, στις εικόνες, στα γκράφιτι, ακόμα και στα SMS. Ας μη χάνουμε λοιπόν το θάρρος μας. Ίσως να μη διαβάζουμε λιγότερο, αλλά να διαβάζουμε αλλιώς, ακριβώς επειδή ζούμε αλλιώς.

14 Comments:

At 4/5/06 12:21 μ.μ., Blogger philos said...

Συμφωνώ με το συμπέρασμα στο τέλος. Εγώ διαβάζω στον ελεύθερο χρόνο μου, από 2 έως και 6 ώρες την ημέρα, εφημερίδες, περιοδικά, τελευταία και blogs. Τα τελευταία 2 χρόνια έχω αρχίσει να διαβάζω μόλις 5-6 βιβλία από τα οποία τα 3 είναι ακόμη ανοιχτά δίπλα στο κομοδίνο μου.

Θα θυμίσω εδώ και την αντίθετη άποψη, την οποία έχει διατυπώσει ένας διόλου τυχαίος διανοούμενος του 20ου αιώνα, ο Albert Einstein:
"Reading, after a certain age, diverts the mind too much from its creative pursuits. Any man who reads too much and uses his own brain too little falls into lazy habits of thinking."
Δεν νομίζω ότι έχει και άδικο?

 
At 4/5/06 12:48 μ.μ., Blogger irene_____ said...

Δεν πιστεύω πως η μαγεία ενός βιβλίου φρεσκοαγορασμένου, δύσκαμπτου στο άνοιγμα με την χαρακτηριστική οσμή χαρτιού αναπληρώνεται από την οθόνη του υπολογιστή. Είναι άλλη αίσθηση.

Εξάλλου το βιβλίο δεν το διαβάζει ο αναγνώστης για να ενημερωθεί αποκλειστικά είναι και ψυχαγωγία.

Ήρθε η ώρα να διαφωνήσω με τον Einstein!(?)
Δεν ισχύει διαβάζω πολύ = χρησιμοποιώ το μυαλό λιγότερο. Το αντίθετο θα έλεγα. Ανοίγουν ορίζοντες.

 
At 4/5/06 1:30 μ.μ., Blogger Λαμπρούκος said...

Τελικά στις βιβλιοθήκες το μέγεθος μετράει...
Τώρα για τα μπλογκς δε ξέρω. Εκεί θα σας γελάσω (χα-χα)

 
At 4/5/06 1:30 μ.μ., Blogger Λαμπρούκος said...

σας γέλασα

 
At 4/5/06 1:55 μ.μ., Blogger absinthia said...

Αρχίζοντας από το τέλος, πιστεύω πως πραγματικά η χρήση του web για λόγους πληροφόρησης και ενημέρωσης είναι τεράστια. Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα που μου έχει κάνει επανειλημμένα εντύπωση είναι οι περιπτώσεις ασθενών που ενημερώνονται για τις εξελίξεις και φτάνουν σε σημείο να σχεδιάζουν σχεδόν από κοινού με το γιατρό τους την θεραπευτική τους αντιμετώπιση.

Από την άλλη, ενώ κατανοώ το πως χρησιμοποιεί κανείς τον όρο "καλός" αναγνώστης -και εγώ πολλές φορές το έχω κάνει- προσπαθώ να πάρω αποστάσεις: τελικά σημασία έχει η επίδραση που ασκεί το βιβλίο στον αναγνώστη-πως του αλλάζει τις συνάψεις και τη θεώρηση του κόσμου τουλάχιστον. Το πόσο δεκτικός είναι στις νέες ιδέες και πληροφορίες. Κοινώς: προτιμώ κάποιον που διαβάζει Κοέλιο, παρά κάποιον που διαβάζει πχ Τολστόι μόνο και μόνο για να γεμίζει τη βιβλιοθήκη του και να αυτοκατατάσσεται στους "καλούς" αναγνώστες.

ΥΓ: Μαζί με τη στήλη του κ. Βρανά, είστε η αγαπημένη μου σελίδα της εφημερίδας! Ευχαριστώ! ^_^

 
At 4/5/06 2:12 μ.μ., Anonymous Aθήναιος said...

Δεν ξέρω τί κ πόσοι θα διαβάζουν αύριο όμως πραγματικά καλά θα γράφουν αυτοί που έχουν διαβάσει την Άννα Καρένινα ( με ό,τι αυτό συνεπάγεται, εννοείται πως δεν αναφέρομαι μόνο στο συγκεκριμένο βιβλίο).

 
At 4/5/06 2:59 μ.μ., Blogger Deepest Blue said...

Συμφωνώ, η εποχή μας μεταλλάσσει την Τέχνη, τη διαδίδει μέσα από διαφορετικούς αγωγούς, της αφαιρεί τις ταμπέλες του παρελθόντος.

Π.χ. αυτό το "Η Ελλάδα μπορεί να γίνει μέσα στα επόμενα χρόνια η πρώτη τουριστική δύναμη στην Ευρώπη" που δήλωσε προχθές ο Καραμανλής στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΤΕ είναι από τα πιο λαμπρά κομμάτια δημιουργικής μυθοπλασίας που διάβασα τον τελευταίο καιρό.

 
At 4/5/06 4:17 μ.μ., Blogger Μαριέλε said...

Οι απορίες τού σημερινού άρθρου είναι είδος υπό εξαφάνιση!Οπως είδος υπό εξαφάνιση είναι ο ευαίσθητος αναγνώστης.

Να συμπληρώσω μόνο αυτό πού είχε πεί ο Ντοστογιέφσκι,στήν καρδιά τού κάθε ανθρώπου υπάρχει ένα ομηρικό ακρογιάλι.

 
At 4/5/06 4:38 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Καταλαβαίνω πάρα πολύ το φετιχισμό του χαρτιού (ως παθών!)

Δεν μπορούμε όμως πλέον να αντιπαραθέτουμε τις βιβλιοθήκες στο δίκτυο. Αντίθετα, η τροφοδότηση του δικτύου με όλη τη λογοτεχνική κληρονομιά της ανθρωπότητας είναι από τις πιό ενδιαφέρουσες διαστάσεις του που μένει (και πρόκειται) ν'αναπτυχθούν.

Η νεώτερη γενιά μπορεί και διαβάζει ώρες από οθώνη, εξάλλου και όλα τα οπτικά ιντεφέις διαρκώς εξελίσσονται. Δεν είναι λοιπόν η πρόσληψη που απειλεί να αφανίσει τη φυλή των "καλών αναγνωστών", αλλά ίσως μια κοινωνία χωρίς μνήμη.

Κατά τα άλλα, εκατομμύρια λαμπροί αναγνώστες, κι άλλες τόσες πηγές ποίησης και δημιουργίας, περιμένουν να γεννηθούν στην Κίνα, την Ευρώπη, τη Ρωσσία,... ακόμα και την Αμερική.
Δύσκολα μπορεί κανείς να συμμεριστεί τη γκρίνια του κ. Ρόθ.

 
At 4/5/06 4:46 μ.μ., Blogger Μαριέλε said...

Αγαπητό μαύροπρόβατο ημουν σίγουρη ότι ανήκεις στο υπό εξαφάνισην ειδος!Αισθάνομαι ομως την ανάγκη να υπερασπιστώ τον Φίλιπ Ρόθ ,γιατί δεν αναφέρθηκε στόν αναγνωστη,αλλά στον ευαίσθητο ,λεγοντας τον καλο,αναγνώστη.Υπάρχει διαφορά.

 
At 4/5/06 4:54 μ.μ., Blogger Μαριέλε said...

Να σημειώσω ότι αναγνωστης ειναι και αυτός πού διαβάζει Βιπερ,μονο Χαρι Πότερ,κωδικα Ντα Βίντσικλπ.
Λές ο Αρχιεπίσκοπος να εχει απλώς καλό γούστο?????!!!!!!!!

 
At 4/5/06 6:18 μ.μ., Blogger Πάνος said...

Συμφωνώ απολύτως με τον εκ Παρισίων σχολιαστή, το μαύρο πρόβατο δηλαδή (κάτι που δεν υπήρχε περίπτωση να συμβεί αν το θέμα ήταν ο Φιντέλ, για παράδειγμα).

Εκτός αν λειτουργήσει ο νόμος του Μέρφυ - και τα πράγματα πάνε στραβά.

 
At 4/5/06 10:56 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

Μήπως δεν διαβάζει ο κόσμος πια επειδή δεν γράφονται " Αννες Καρένινες " πια ;
Μήπως, λέω.

 
At 7/5/06 2:23 μ.μ., Blogger cp said...

Δε μ'αρέσει να κατατάσσω τους αναγνώστες σε 'καλούς' και 'κακούς'.
Προσωπικά διαβάζω μέχρι και τις ετικέτες στα μπουκαλάκια, που λένε και δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να διαβάζω μόνο Τολστόι και όχι, πχ Χάρι Πότερ.
Δεν είναι θέμα ποιότητας του βιβλίου, αλλά θέμα "αναγνωστικής συνήθειας". Διάβαζε-διάβαζε όλο και κάτι όμορφο και βαθύ θα μείνει.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home