Τρίτη, Μαΐου 02, 2006

H μεταμόρφωση του Kαΐρου



«Οι ισλαμιστές με κατηγορούν ότι παρουσιάζω με θετικό τρόπο τους ομοφυλόφιλους και οι μαρξιστές ότι κάνω το ίδιο με τους φανατικούς. H Αίγυπτος που γνώρισα όταν ήμουν παιδί ήταν πιο ανοιχτή και ανεκτική. Ύστερα ήλθε η καταστροφή». Αλάα Ελ Ασουάνι

Το διαμέρισμα του Αιγύπτιου συγγραφέα δεν μυρίζει καυσαέριο, φαγητό και ούρα γάτας, όπως το υπόλοιπο Κάιρο, αλλά απολυμαντικό. Διόλου περίεργο, αφού η κύρια δουλειά τού Αλάα Ελ Ασουάνι είναι οδοντίατρος. Μιλάει πολύ στους πελάτες του για να τους κάνει να χαλαρώνουν, τους ζητά όμως να μιλούν κι αυτοί, στα διαλείμματα των καθαρισμών και των σφραγισμάτων ακούει τις κωμωδίες και τα δράματα της καθημερινότητάς τους. Κάπως έτσι γράφτηκε το «Μέγαρο Γιακουμπιάν», ένα βιβλίο που κατάφερε να ξεγλιστρήσει από τους λογοκριτές και να κυκλοφορήσει το 2002. Οι περιπέτειες των ενοίκων αυτού του μεγάρου, που κτίστηκε τη δεκαετία του '30 από τον ομώνυμο εκατομμυριούχο για να στεγάσει την αφρόκρεμα του Καΐρου, συνθέτουν μια μικρογραφία της σύγχρονης αιγυπτιακής κοινωνίας. Ο Ζακί Μπέης, ένας από τους τελευταίους αριστοκράτες, προσπαθεί απελπισμένα να γευτεί τον έρωτα χάρις σε κλύσματα που του κάνει ένας κόπτης νοσοκόμος. Ο γιος του θυρωρού, ο Τάχα, ονειρεύεται να γίνει αστυνομικός, η φίλη του η Μπουσαΐνα ανακαλύπτει ότι ο ευκολότερος τρόπος για να πάει μπροστά είναι να εκμεταλλευτεί τα προσωπικά της θέλγητρα, ενώ ο επιχειρηματίας Χαγκ Αζάμ, αφού πλούτισε από το εμπόριο ρούχων για καλυμμένες γυναίκες, προσπαθεί τώρα να αγοράσει μία έδρα στο κοινοβούλιο.

Σεξ, διαφθορά, θρησκεία: αυτό είναι το τρίπτυχο που χαρακτηρίζει τη σημερινή Αίγυπτο. «Παλιά, μπορούσαμε να κάνουμε ό,τι θέλουμε, να πίνουμε ή να πηγαίνουμε στο τζαμί, να έχουμε φίλες χωρίς να είμαστε παντρεμένοι», λέει ο συγγραφέας σε συνέντευξή του στη Λιμπερασιόν, με αφορμή τη μετάφραση του βιβλίου του στα γαλλικά (L' Immeuble Yacoubian, εκδ. Actes Sud). H καταστροφή ήλθε με την πετρελαϊκή κρίση, το 1973, όταν εκατομμύρια αναλφάβητοι και φτωχοί Αιγύπτιοι έφυγαν για την πνιγμένη στα πετροδολάρια Σαουδική Αραβία. Από εκεί γύρισαν πλούσιοι, αλλά μπολιασμένοι με τα δόγματα του φανατικού Ισλάμ. «Το καθεστώς ενθάρρυνε αυτή την εξέλιξη, γιατί ήταν προς το συμφέρον του. Το αντικείμενο της συζήτησης δεν ήταν πια η δημοκρατία, αλλά η κάλυψη του σώματος των γυναικών, η απαγόρευση της οδήγησης, η απαγόρευση της μπίρας».

Σε αυτήν την Αίγυπτο, όπου ο Μουμπάρακ συνεχίζει την καταστολή και οι ισλαμιστές τις τρομοκρατικές τους επιθέσεις, το βιβλίο του Ελ Ασουάνι κάνει αλλεπάλληλες εκδόσεις. Σε αυτήν τη Μέση Ανατολή, που συγκλονίζεται από τη βία στο Ιράκ και την ένταση στο Ιράν, το «Μέγαρο Γιακουμπιάν» έχει πουλήσει πάνω από 100.000 αντίτυπα. Με βάση το βιβλίο γυρίστηκε και μια ταινία, που απέσπασε θετικά σχόλια στο Φεστιβάλ του Βερολίνου και σε λίγες ημέρες θα αρχίσει να προβάλεται στους κινηματογράφους της Αιγύπτου. Ο συγγραφέας χαμογελάει αμήχανα, η συνέντευξη πρέπει να τελειώσει, ο επόμενος πελάτης του έχει ήδη φθάσει.

15 Comments:

At 2/5/06 2:37 μ.μ., Blogger Deepest Blue said...

Είναι εντύπωσή μου ή σχεδόν κάθε πρόταση αυτού του άρθρου μιλάει, με τον Α ή Β τρόπο, για γυναίκες και σεξ;
Λες και η διαφορά της καινούργιας από την παλιά Αίγυπτο έγκειται στο μήκος της γυναικείας φούστας.

 
At 2/5/06 4:32 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Χαιρετώ όλη την παρέα,
δεν είχα υπόψη μου το λογοτέχνη-οδοντίατρο, που από την παρουσίαση φαίνεται "λίγος" σε σχέση με τη βαθιά λογοτεχνική παράδοση της χώρας. Ωστόσο, τα στιγμιότυπα της σημερινής Αιγύπτου που αποδίδει, αν μη τι άλλο δίνουν την εντύπωση μιας κοινωνίας που σφύζει από ζωή - ζωή που αναπτύσσεται πολώνοντας ήδη εκρηκτικές αντιθέσεις.
Σ'αυτήν την κοινωνία - στόχο του αμερικανικού ριμόντελινγκ, η ασθμαίνουσα εξουσία δικαιολογεί την ύπαρξή της πουλώντας ισορροπία και διαφημίζοντας μια κάποια σταθερότητα. Ισως διαβάζοντας τις ιστορίες του Ελ Ασουάνι, να μπορεί κανείς να υποψιαστεί τη μετα-Μουμπάρακ εποχή στην Αίγυπτο.
Ενας ακόμη λόγος ν'ακούμε, όσο μας δίνεται η δυνατότητα, τις "από κει" φωνές, που φαίνεται να ξεκινούν από την ίδια έκκληση: αφήστε μας να βρούμε το δρόμο μας μόνοι μας, και θα τον βρούμε.
Κάπως έτσι ξεκινάει και κάπου εκεί καταλήγει και το πρόσφατο πολύ ενδιαφέρον πόνημα ενός άλλου σοφού Αιγύπτιου, του Μπούτρος-Γκάλι.
Δεν νομίζω να είμαι μόνο εγώ που αναμένω με ανυπομονησία σχόλιο του ιχνηλάτη σήμερα :-)

 
At 2/5/06 5:01 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

Δεν έχω υπόψη μου το βιβλίο του Ασουάνι, αλλά αν υπάρχει στα αγγλικά θα το πάρω οπωσδήποτε.

Βεβαίως δεν περιμένω να διαβάσω καμιά βαθυστόχαστη και αριστουργηματική λογοτεχνική περιγραφή της αιγυπτιακής κοινωνίας. Αυτό το έκανε ήδη ο ( νομπελίστας ) Ναγκίμπ Μαχφούζ με ανεπανάληπτο και αξεπέραστο τρόπο.

Στάθηκα με ενδιαφέρον όμως στη δήλωση του Ασουάνι ότι η καταστροφή για την Αίγυπτο άρχισε το 1973 για τους λόγους που αναφέρει. Δεν είμαι βέβαιος ότι είναι ακριβώς έτσι, αλλά δεν θα μπω σε μια κουραστική πολιτικο-κοινωνική ανάλυση των αιτιών που οδήγησαν την Αίγυπτο στην κατάσταση που βρίσκεται σήμερα.

Θα πω όμως ότι για μένα η ελπίδα για την Αίγυπτο πέθανε το 1977. Τη χρονιά που πέθανε η Ουμ Κουλσούμ, η σπουδαιότερη τραγουδίστρια του αραβικού κόσμου.

( Ο Κώστας Φέρρης την έχει χαρακτηρίσει ως τη σπουδαιότερη τραγουδίστρια όλου του κόσμου, από καταβολής κόσμου. Όσοι δεν την ξέρουν ας ακούσουν το " τα μαύρα μάτια σου " του Αγγελόπουλου που είναι διασκευή δικού της τραγουδιού, και μάλιστα όχι από τα καλύτερα της. Κλείνει η παρένθεση ).

Λέγεται ότι το Ισραήλ ξεκίνησε την αιφνιδιαστική επίθεση κατά της Αιγύπτου, το 1967, στις έξι το απόγευμα, αντί για τις έξι το πρωί που ξεκινούν πάντα τέτοιες πολεμικές επιχειρήεις, επειδή εκείνη την ώρα το ραδιόφωνο μετέδιδε Ουμ Κουλσούμ και οι αιγύπτιοι στρατιώτες θα ήταν χαλαροί και εντελώς απροετοίμαστοι.

Τα περισσότερα - και τα καλύτερα - τραγούδια της μιλούν, βέβαια, για τον έρωτα. Και όταν τα ραδιόφωνα έπαιζαν τα τραγούδια της εκατομμύρια άνθρωποι, στην Αίγυπτο και σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο, μεθούσαν με την ακαταμάχητη μελωδία της φωνής της που γέμιζε τις ψυχές τους και γλύκαινε τους καημούς τους.
Και όταν ολόκληρο το αραβικό έθνος τραγουδούσε για τον έρωτα κανένας Μπιν Λάντιν δεν τολμούσε να τους μιλήσει για τζιχάντ.


Κάπου διάβασα ότι εδώ και μερικά χρόνια κυκλοφορεί μια νέα έκδοση του πιο γνωστού " σουξέ " της με αλλοιωμένους τους αρχικούς στίχους. Το τραγούδι μιλά για δύο εραστές που δεν ευτύχησαν να ζήσουν μαζί. Στο αρχικό ρεφρεν η Ουμ Κουλσούμ τραγουδά " Μη ρωτάς γιατί, έτσι το θέλησε η τύχη ". Σήμερα, όσοι τραγουδιστές το λένε είτε ζωντανά είτε σε δίσκους έχουν αλλάξει ελαφρώς το ρεφρεν. " Μη ρωτάς γιατί, έτσι το θέλησε ο Αλλάχ "..

 
At 2/5/06 5:09 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

Μαύρο Πρόβατο ! Γύρισες ! Welcome back σύντροφε ! Είμαι βέβαιος ότι τη χαρά μου συμμερίζεται όλη η παρέα ( έτσι δεν είναι Μαριέλε ;)

 
At 2/5/06 6:01 μ.μ., Blogger Μαριέλε said...

Πάντα εγώ θα είμαι μαζί με τούς ανθρώπους πού γράφουν.Οπως κι αν γράφουν ότι κι αν γράφουν .
Η γραφή είναι πολιτισμός,γενναιοδωρία,με οποιον τρόπο κι αν γίνεται.
Πάντα θα υπάρχει διαφορά στο Πνεύμα,άλλά η χειρονομία θα είναι πάντα η ίδια.

 
At 2/5/06 6:20 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Μαριέλε, μην τσιμπάς.

 
At 2/5/06 6:33 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

ΜΗΤΣΕ, ΖΗΛΕΥΕΙΣ;

 
At 2/5/06 6:36 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος said...

"Η γραφή είναι πολιτισμός,γενναιοδωρία,με οποιον τρόπο κι αν γίνεται"
h grafh toy "mein kampf" einai arage gennaodwria kai politismos;;;;;;;

 
At 2/5/06 9:39 μ.μ., Blogger Μαριέλε said...

Αγαπητέ ανώνυμε γιά αυτόν πού ξέρει να τήν διαβάσει κριτικά,είναι.
Ισως μιλάτε γιά τήν ερωτική γραφή.
Γιά μένα πιό ερωτική από όλες είναι η γραφή τού Μακρυγιάννη.

ΥΓ.Γειά σου,Μιχάλη!

 
At 2/5/06 10:01 μ.μ., Blogger Μαριέλε said...

ΥΓ.οταν το μεγαλύτερο ανθρωπινο τέρας,κατάφεραν να το μαγέψουν ,εστω,η μουσική΄,η τέχνη,η γραφή,τότε τίποτα ακόμα δεν εχει χαθεί.
Αυτά γιά τον Χίτλερ.

 
At 2/5/06 11:04 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Γεια σου κι εσένα, Μαριέλε!
Deepest blue, έχεις κάτι με τις γυναίκες και το σεξ; Εχεις υπόψη σου δηλαδή κάτι πιο ενδιαφέρον;

 
At 2/5/06 11:57 μ.μ., Blogger Deepest Blue said...

Βρίσκω το σεξ πληκτικά βιολογικό. Και προβλέψιμο. Το αποκήρυξα από τότε που έμενα στη Θεσσαλονίκη και παρατηρούσα πως όταν είσαι στημένος από το πρωί στην εφορία, η Νύφη του Βορρά δε μοιάζει και τόσο ερωτική πόλη...

 
At 3/5/06 12:01 π.μ., Blogger Πάνος said...

Βρε σεις, "ούρα γάτας" μυρίζει το Κάιρο;

Υπάρχει, στα σοβαρά, άνθρωπος που να έχει μυρίσει ...ούρα γάτας; άνθρωποι, σκύλοι και λοιπά ζωντανά δεν κυκλοφορούν εκεί;

Ο συνάδελφος (οδοντίατρος) το είπε αυτό - ή είναι δημοσιογραφικόν εύρημα;

 
At 3/5/06 10:38 π.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Ο απεσταλμένος της Λιμπερασιόν στο Κάιρο το έγραψε, Πάνο. Εγώ, παρόλο που κατάγομαι από την Αλεξάνδρεια, δεν έχω άποψη. Δεν σε είδα, όμως, να σηκώνεις το γάντι που σου έριξε ο deepest blue. Ευτυχώς που δεν μένω στη Θεσσαλονίκη δηλαδή...

 
At 3/5/06 5:55 μ.μ., Blogger Πάνος said...

Να σηκώσω το γάντι του db; Μα γιατί - έχει 100% δίκιο ο άνθρωπος! Στην πραγματικότητα η Μπουγατσαδούπολη είναι μια από τις πιο ντεκαβλέ πόλεις της Ευρώπης - εκτός αν είσαι Αθηναίος και παραμυθιάζεσαι από μόνος σου!

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home