Σάββατο, Απριλίου 15, 2006

Ούτε Θεό ούτε Σατανά



H Λαράς είναι μια παράλια πόλη του Μαρόκου, κάπου 80 χιλιόμετρα νοτίως της Ταγγέρης. Εδώ είχε συνοδεύσει πριν από πολλά χρόνια ο Ταχάρ Μπεν Τζελούν τον Ζαν Ζενέ, όταν ο τελευταίος έψαχνε μέρος για να κτίσει ένα σπίτι. Όχι για τον ίδιο, αλλά για τον γιο του Μοχάμεντ, τον Εζεντίν, που τον θεωρούσε κάτι σαν ανιψάκι του. Το αρχικό σχέδιο το έκανε ο ίδιος και στη συνέχεια ανέθεσε την κατασκευή σε έναν φίλο του αρχιτέκτονα στο Παρίσι. Το σπίτι έπρεπε να έχει μεγάλους χώρους και πολλά βιβλία: για τον σκοπό αυτό είχε ζητήσει από τον εκδότη του, τον Γκαλιμάρ, να στείλει στη Λαράς την πλήρη σειρά των εκδόσεων Pleiade. Ο Εζεντίν έπρεπε να μεγαλώσει σε ένα σπίτι γεμάτο βιβλία.

Ο Ζενέ είχε μια περίεργη σχέση με το Μαρόκο, γράφει ο Μπεν Τζελούν στη Ρεπούμπλικα με αφορμή τη συμπλήρωση είκοσι χρόνων από τον θάνατό του. Σιχαινόταν την Ταγγέρη, που του θύμιζε την Κυανή Ακτή, αλλά αγαπούσε τη Λαράς γιατί ανέδιδε μια νοσταλγία από την ισπανική εποχή. Ακόμη περισσότερο αγαπούσε το Ραμπάτ, όπου ζούσε εκείνη την εποχή μια καλή του φίλη, η Παλαιστίνια Λεϊλά Σαχίντ. H πόλη που είχε όμως ξεχωριστή θέση στην καρδιά του ήταν η Φεζ. Εκεί είχε συναντήσει τον Μοχάμεντ Κατρανί, τον τελευταίο του φίλο. Τον βρήκε να κοιμάται στον δρόμο: είχε λιποτακτήσει από τον στρατό και δεν ήξερε τι να κάνει στα δρομάκια της παλιάς πόλης. Ο Ζενέ τον πήρε υπό την προστασία του και κατάφερε να του βγάλει διαβατήριο για το Παρίσι. Δεν κοιμόντουσαν μαζί, ο Μοχάμεντ δεν ήταν ομοφυλόφιλος. Ο συγγραφέας τον πάντρεψε με μια συγγενή του και το παιδί που έκαναν το έβγαλε Εζεντίν, όπως έλεγαν τον εκπρόσωπο της Παλαιστίνης στο Παρίσι που δολοφονήθηκε το 1978 από τις μυστικές υπηρεσίες του Σαντάμ Χουσεΐν.

Ο Ζενέ απεχθανόταν τον στρατό, την αστυνομία και το κράτος, ιδιαίτερα το γαλλικό: θεωρούσε ότι ο λόγος που τον είχαν κλείσει στη φυλακή δεν ήταν κάποια μικροαδικήματα που είχε διαπράξει, αλλά το γεγονός ότι ήταν ορφανός. Υπερασπιζόταν τους Μαύρους Πάνθηρες επειδή ήταν θύματα φυλετικών διακρίσεων και αγωνιζόταν για τα δικαιώματα των Παλαιστινίων επειδή δεν είχαν δικό τους κράτος. «Την ημέρα που οι Παλαιστίνιοι θα αποκτήσουν δικό τους κράτος, δική τους αστυνομία και δικό τους στρατό, θα πάψουν να με ενδιαφέρουν», είπε μια ημέρα στον Μπεν Τζελούν. Πέθανε πολύ πριν εκπληρωθεί αυτό το όνειρο, στις 15 Απριλίου 1986, μία ημέρα μετά τη Σιμόν ντε Μπωβουάρ. Τον έθαψαν στη Λαράς, δίπλα στη θάλασσα, σ' ένα νεκροταφείο για χριστιανούς, αυτόν, που δεν πίστευε ούτε στον Θεό ούτε στον Σατανά.

4 Comments:

At 15/4/06 12:45 μ.μ., Blogger αμβρόσιος said...

πολύ περιεκτικό και όμορφο. θένξ

 
At 15/4/06 4:12 μ.μ., Blogger Μαριέλε said...

Ναι, ο Ζάν Ζενέ δέν ήταν ούτε καλός ούτε κακός,
απλώς αθώος...

 
At 15/4/06 6:36 μ.μ., Anonymous Hexen said...

Πολύ πολύ ωραίο το άρθρο σου και σ' ευχαριστώ που σχολιάζεις (παρατηρείς) την ζωή ενός σημαντικού ανθρώπου...

 
At 15/4/06 11:17 μ.μ., Blogger ιχνηλάτης said...

Το φθινόπωρο του 1972, σε ένα μικρό διαμέρισμα στο Παρίσι, ο Ζαν Ζενέ συναντήθηκε με εφτά νεαρούς παλαιστίνιους που είχαν καταφύγει στη Γαλλία μετά τα γεγονότα του μαύρου Σεπτέμβρη του 1970 στην Ιορδανία.
Ο Ζενέ και οι καλεσμένοι του πέρασαν όλο το βράδυ συζητώντας για διάφορα θέματα, πάντα με επίκεντρο το παλαιστινιακό κίνημα και τις περίπλοκες πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και φιλοσοφικές παραμέτρους του.
Η συζήτηση διεξαγόταν ελεύθερα, χωρίς κανόνες και περιορισμούς, με τον Ζενέ να ρωτά και τους νεαρούς παλαιστίνιους να απαντούν αυθόρμητα, ανυποψίαστοι για τη μέθοδο του Σωκρατικού διαλόγου που ακολουθούσε ευφυέστατα ο οικοδεσπότης τους.

- Εσύ, F, γιατί αγωνίζεσαι ;
- Για να επανακτήσουμε την πατρίδα μας.
- Πως θα επανακτήσεις την πατρίδα σου αν δεν επανακτήσεις άλλα πράγματα πρώτα ;
- Πως θα επανακτήσω άλλα πράγματα αν δεν επανακτήσω την πατρίδα μου πρώτα ;..


Λίγο καιρό μετά τη συνάντηση αυτή ο Ζενέ έγραψε το περίφημο δοκίμιο του " Οι Παλαιστίνιοι " στο οποίο καταγράφει μέρος της συζήτησης εκείνης με τους νεαρούς παλαιστίνιους, αλλά καταθέτει και την προσωπική του μαρτυρία, τις προσωπικές του απόψεις και συλλογισμούς, και την προσωπική εμπειρία του από την πολύμηνη παραμονή του στους καταυλισμούς των παλαιστινίων προσφύγων στην Ιορδανία και τις στενές σχέσεις που δημιούργησε μαζί τους.
Το δοκίμιο δημοσιεύτηκε το 1973 στο αγγλόφωνο τριμηνιαίο περιοδικό του Πανεπιστημίου του Κουβέιτ, και αποτελεί, κατά την άποψη μου, ίσως τη σοβαρότερη μελέτη που είχε γραφτεί μέχρι τότε για το παλαιστινιακό από ευρωπαίο διανοούμενο.
Ο Ζενέ δεν κρύβει ότι είχε ταυτιστεί με τους παλαιστίνιους αντάρτες και ότι είχε γοητευτεί από το επαναστατικό τους όραμα που πίστευε ότι μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στο να αλλάξει τον κόσμο.
Αναλύει με μοναδική μαεστρία τα αφανέρωτα πάθη των απλών παλαιστινίων ( ακόμα και για τον έρωτα ), την απέχθεια τους για τη σεμνότυφη αραβική αστική ηθική, την αδιαφορία τους για τη θρησκεία ( " στους έξι μήνες που έμεινα εκεί μόνο μία φορά είδα άνθρωπο να προσεύχεται " ), και πολλά, πολλά άλλα.
Ο " άγιος " Ζενέ, όπως τον αποκαλούσε ο Σαρτρ, δεν μπορούσε βέβαια να φανταστεί τότε τη δραματική μετεξέλιξη του παλαιστινιακού κινήματος και τη ραγδαία στροφή της παλαιστινιακής κοινωνίας προς τη θρησκεία, μόλις τριάντα χρόνια αργότερα.
Ο Ζενέ ήταν μια σπάνια και ξεχωριστή μορφή. Ενας αδελφός για όποιον έψαχνε αδελφό. Ηταν ένας ακόμη ονειροπόλος κοσμοπολίτης που κυνηγούσε οράματα, ιδανικά και ιδέες, ευελπιστώντας να βρει εκεί το βάλσαμο για τον αγιάτρευτο πόνο που κουβαλούσε στην ψυχή του από μικρό παιδί.
Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει.

ΥΓ
Αγαπητέ Μιχάλη, θερμά συγχαρητήρια και εύγε τρις, που τον θυμήθηκες και τίμησες τη μνήμη του.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home