Παρασκευή, Νοεμβρίου 11, 2005

Tα κομπιούτερ δεν κάνουν έρωτα



Το μέλλον ανήκει στις τεχνολογίες. Αλλά ο λόγος δεν θα πεθάνει ποτέ. Θα τον χρησιμοποιούμε για να μιλάμε για έρωτα, για συγκινήσεις, για συναισθήματα. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές δεν μπορούν -ευτυχώς -να κάνουν έρωτα.

H εκτίμηση αυτή ανήκει σ' έναν από τους πιο αξιόλογους και πιο τρυφερούς διανοουμένους που έχει γνωρίσει η Ευρώπη: τον Τζωρτζ Στάινερ. Οι υπολογιστές και ολόκληρη η ηλεκτρονική επικοινωνία ­ λέει σε συνέντευξή του στο Λ' Εσπρέσσο ­ στηρίζονται στη λογική. Αυτή είναι και το όριό τους. Ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης συνείδησης όμως, όπως είναι ο έρωτας ή τα συναισθήματα, δεν υπακούει στη λογική. Ο λόγος αποτελεί έτσι ένα εργαλείο παραλογισμού, ανισορροπίας. Οι λέξεις αποτελούν ένα δίκοπο μαχαίρι, χρησιμεύουν για την έκφραση αγάπης όπως και μίσους. Ο υπολογιστής δεν είναι ικανός να μισήσει. Ορισμένες γλώσσες, μάλιστα, προχωρούν ακόμη περισσότερο, δίνοντας θέση στο μέλλον, στην ελπίδα. Πρόκειται βέβαια για σκάνδαλο: το μέλλον είναι η πιο σκανδαλώδης εφεύρεση του ανθρώπου. Μόνο στα αρχαία εβραϊκά βλέπουμε το ρήμα πάντα στον ενεστώτα. Κι αυτό δείχνει δύναμη, όχι έλλειψη προοπτικής, γιατί σημαίνει ότι η προφητεία αφορά το παρόν, ότι όλες οι επιθυμίες μπορούν να εκπληρωθούν εδώ και τώρα.

Σύμφωνα με έναν εβραϊκό θρύλο, ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο επειδή βαριόταν κι ήθελε κάποιον να του αφηγείται ιστορίες. Αυτό που μας κάνει ανθρώπους, λέει ο Στάινερ, είναι η αφήγηση. Αντίθετα με τη μουσική, που δεν έχει ούτε τέλος ούτε συμπεράσματα, η αφήγηση πάντα ολοκληρώνεται. Ο Οδυσσέας φτάνει στην Ιθάκη, ο Δάντης φτάνει στο Καθαρτήριο. Και η μητέρα όλων των αφηγήσεων είναι βέβαια το βιβλίο της Εξόδου, που ξεκινά από τη σκλαβιά στην Αίγυπτο και φτάνει στην ελευθερία. Πάντα υπάρχει μια αρχή, ένα ξετύλιγμα και ένα συμπέρασμα. Μόνο ο κινηματογράφος μπορεί να ανατρέψει αυτή τη σειρά. Ο Γκοντάρ είπε κάποτε ότι συμφωνεί με την αρχή, τη μέση και το τέλος, αλλά θα τα ήθελε με μια διαφορετική σειρά.

Λογοτεχνία, μουσική, κινηματογράφος, ποίηση, όλες αυτές οι μορφές τέχνης έχουν να κάνουν με την ομορφιά. Μα σε τι χρησιμεύει τέλος πάντων η ομορφιά; «Είναι μια αναγκαία πολυτέλεια. Προσοχή, όμως: στην κουλτούρα του Χόλυγουντ ή σ' εκείνη της μόδας, η έννοια της πολυτέλειας είναι διογκωμένη. Υπάρχει μια φράση του Χέμινγουεϊ που τη διδάσκω πάντα στους μαθητές μου: μια ζητιάνα με ένα πόδι που είχε έναν υπέροχο νεαρό εραστή. H ομορφιά είναι υποκειμενική, όπως είναι και επιφανειακή. Το ίδιο και η ασχήμια. Εγώ δεν ξέρω τι είναι όμορφο και τι άσχημο στη μουσική. Για μένα, το χέβι μέταλ, το άσιντ χάουζ, ένα είδος ροκ, αποτελούν προσβολή για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Κι όμως, αρέσουν σε τόσους και τόσους νέους. Ο καθένας έχει τη δική του ιδέα για την ομορφιά».

19 Comments:

At 11/11/05 4:05 μ.μ., Anonymous sextus said...

Απορώ γιατί ασχολήθηκες με τις αφελέστατες απόψεις του (συνήθως υπερτιμημένου) G. S. Φυσικά οι υπολογιστές δεν κάνουν έρωτα - ούτε τα βιβλία κάνουν. Αλλά μέσα από τους υπολογιστές (και τα βιβλία) περνάει όλη η τέχνη και όλη η ομορφιά.
Το επόμενο στάδιο είναι το άσμα του Μητροπάνου "συχώρα με που δεν καταλαβαίνω τι λένε τα κομπιούτερ κι οι αριθμοί".

 
At 11/11/05 5:19 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

"Τα κομπιούτερ δε λένε για αγάπη κουβέντα..." λέει το άσμα.
Είναι όμως η τεχνική που επιτρέπει στην ανθρώπινη κοινωνία να έχει μνήμη, να είναι κάτι περισσότερο από το άθροισμα των ανθρώπινων σωμάτων που την αποτελούν.
Οι υπολογιστές βρίσκονται πλέον στην καρδιά της τεχνικής βάσης των ανθρώπινων κοινωνιών. Χωρίς υπολογιστή και μηχανικούς υπολογισμούς, ούτε τηλεπικοινωνίες, ούτε μαζικές μεταφορές, ούτε φάρμακα, ούτε τρόφιμα, ούτε έρευνα, ούτε βέβαια μπλογκς :-)
Οι υπολογιστές είναι οι καρποί δύο κυρίως μεγάλων επιστημονικών περιπετειών του 20ου αιώνα: της ηλεκτρονικής (της οποίας η ανάπτυξη θεμελιώνεται στις μεγάλες ανακαλύψεις της φυσικής των αρχών του ίδιου αιώνα) και της διερεύνησης των ορίων της τυπικής λογικής. Ενώ με την πρόοδο της ηλεκτρονικής απαντιόταν όλο και ευρύτερα το ερώτημα "τι μπορούμε να φτιάξουμε" ως μηχανή που εκτελεί εργασίες που προηγούμενα ήταν δυνατόν να γίνουν μόνο απο ανθρώπους ("πνευματικές"), οι συγκλονιστικές ανακαλύψεις στην τυπική λογική, απαντούσαν, από τη δεκαετία του 1930 ακόμα, στο ερώτημα "τι δεν μπορούμε να κάνουμε" με οποιαδήποτε τέτοια μηχανή.
Υπάρχουν πολλά, απλά στη διατύπωσή τους προβλήματα, τα οποία κανείς υπολογιστής δεν μπορεί να λύσει:
-μια διοφαντική εξίσωση είναι ένα άθροισμα γινομένων αγνώστων με ακέραιους συντελεστές (που ζητάμε να ισούται με μηδέν). Θεωρούμε ορισμένους αγνώστους ως παραμέτρους, που μπορούν να λάβουν ακέραιες τιμές. Ρωτάμε αν για κάποιες τιμές των παραμέτρων, υπάρχει ακέραια λύση που ικανοποιεί την εξίσωση. Για παράδειγμα, α-χ.χ=0 : η εξίσωση αυτή έχει πάντα λύση, όταν τα α λαμβάνουν τις τιμές 0, 1, 4, 9, ... δηλ. τελείων τετραγώνων, μ'άλλα λόγια υπάρχουν τιμές της παραμέτρου για τις οποίες η εξίσωση έχει ακέραιες λύσεις.
--Δεν υπάρχει υπολογιστής (δεν υπάρχει πρόγραμμα) που να του δίνεις μια οποιαδήποτε παραμετρική διοφαντική εξίσωση και να σου απαντά σωστά αν είναι επιλύσιμη για κάποιες τιμές των παραμέτρων.
-Εστω ένα παιχνίδι που μοιάζει με ντόμινο: ένα σύνολο από "τραπουλόχαρτα" που έχουν στο πάνω μέρος μια "λέξη" (συνδυασμό γραμμάτων) από δύο γράμματα, και στο κάτω μέρος τους μια άλλη λέξη από δύο γράμματα (πχ ένα τραπουλόχαρτο γράφει από πάνω "ααβα" κι από κάτω "ββββα"). Διαθέτουμε απεριόριστα αντίτυπα από κάθε τραπουλόχαρτο.
--Κανείς υπολογιστής δεν μπορεί να πάρει μια οποιαδήποτε τέτοια "τράπουλα" και ν'απαντήσει αν υπάρχει μια σειρά από τραπουλόχαρτα (όπου ενδεχομένως πολλά είναι όμοια μεταξύ τους), ώστε η σύνθετη λέξη που σχηματίζεται από τα πάνω μέρη, να είναι η ίδια με τη σύνθετη λέξη που σχηματίζεται από τα κάτω μέρη. Αυτό ισχύει ακόμη κι αν περιοριστούμε σε τράπουλες των 7 τραπουλόχαρτων!
Η περιπέτεια συνεχίζεται και σήμερα, με τη διερεύνηση ερωτημάτων που έχουν να κάνουν με το πόσο γρήγορα μπορεί να λύσει ο υπολογιστής προβλήματα από αυτά που μπορεί να λύσει.
Είμαστε λοιπόν πολύ καιρό υποψιασμένοι για όσα δεν μπορούμε εμείς να κάνουμε με τους υπολογιστές - πολύ περισσότερο, για όσα οι υπολογιστές δεν μπορούν να κάνουν μεταξύ τους...
Ταυτόχρονα όμως, δύο τινά συμβαίνουν:
- οι σχέσεις που αναπτύσσουν οι άνθρωποι με τις μηχανές, μοιάζουν όλο και περισσότερο με τις σχέσεις ανθρώπων με έμψυχα όντα. Σας έτυχε ποτέ να βρίσετε τον εκτυπωτή σας; Πολλοί ιάπωνες συνταξιούχοι πάντως, χαϊδεύουν το ρομποτικό τους σκύλο...
- οι μηχανές "εμφυτεύονται" στο ανθρώπινο σώμα, σε βαθμό που ίσως στο μέλλον να μην έχει νόημα ένας διαχωρισμός ενός "καθαρού" έμψυχου σώματος από τα μηχανικά του στηρίγματα, ή προθέσεις. Δεν είναι πλέον τραβηγμένη επιστημονική φαντασία η εμφύτευση τσιπ μνήμης στον εγκέφαλο - αν και δε θα το δούμε αύριο αυτό... Το ίδιο παρατηρείται στο επίπεδο των "κοινωνικών", ή θεσμικών, σωμάτων. Μ'άλλα λόγια, το μικροσκόπιο γίνεται λίγο μέλος του εργαστηρίου κι ο χάρτης στο πάνελ των επιχειρήσεων της αστυνομίας, λίγο μπάτσος :-)
Συμπερασματικά, τα πράγματα - για μια φορά το λέει αυτό ένα μαύρο πρόβατο - δεν είναι τόσο απλά. Ο Steiner αναφέρει, λίγο πολύ, κοινούς τόπους - όμως η τοπολογία έχει πολύ προχωρήσει από την αφελή εποχή όπου υπήρχε μόνο το "έξω" και το "μέσα"...

 
At 11/11/05 6:15 μ.μ., Anonymous Jack said...

Δεν αποκλείεεται καθώς προχωράει η βιολογία, ο ανθρώπινος εγκέφαλος να φανεί ότι είναι απλά ένας glorified υπολογιστής και τα ανθρώπινα συναισθήματα νευρώσεις που για κάποιο λόγο ευνοήθηκαν εξελικτικά.

πχ η ζήλεια που περιορίζει τις πιθανότητες ο άνδρας να ανατρέφει τα παιδιά κάποιου άλλου

 
At 11/11/05 9:07 μ.μ., Blogger Πάνος said...

"μαύρο πρόβατο": Υποθέτω πως εσείς τα έχετε ήδη υπόψη σας, σημειώνω λοιπόν για τους υπόλοιπους φίλους στον καφενέ του κυρ- Μιχάλη:

στη διεύθυνση http://www.meta.gr/articles/borganisms.htm θα βρείτε το κείμενο του Anders Sandberg, με τίτλο "Βοργανισμοί". Εκεί υπάρχει σύνδεσμος και για το άκρως ενδιαφέρον άρθρο του Σπύρου Μάνδρου "ο νέος μύθος για τον μετάνθρωπο" - καθώς και για άλλα σχετικά πονήματα.

- και βέβαια, αξίζει μια μεγάλη στάση /περιήγηση στις ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ, ίσως το πιο αξιόλογο ηλεκτρονικό περιοδικό που υπήρξε ως τώρα στον ελληνικό κυβερνοχώρο.

 
At 11/11/05 9:18 μ.μ., Blogger ΤΑΣΟΣ said...

"Oi υπολογιστές είναι προέκταση του νου όπως ήταν οι μηχανές προέκταση του χεριού"

 
At 12/11/05 12:16 π.μ., Anonymous κοσμοπολίτης said...

" Μερικοί γεννιούνται σπουδαίοι, άλλοι γίνονται σπουδαίοι, και άλλοι αποκαλούνται σπουδαίοι. "

Σαίξπηρ.


Υ.Γ

Ο περί ου αμπελοφιλόσοφος δεν ανήκει, φυσικά, ούτε στην πρώτη ούτε στη δεύτερη κατηγορία.

 
At 12/11/05 12:29 π.μ., Anonymous κοσμοπολίτης said...

Υ.Γ 2

Ρε παιδιά, έκανα κλικ πάνω στο sextus και συνδέθηκα με την ιστοσελίδα του Νίκου Δήμου.

Δηλαδή ο sextus είναι " the " Νίκος Δήμου ;

 
At 12/11/05 2:50 π.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

...βλέπω κοσμοπολίτη το προσεγγίζεις εμπειρικώς ;-)
Κι εγώ το είδα, δεν είπα τίποτε, στο κάτω κάτω αν έχει σημασία, θα μας το πει ο ίδιος ο sextus.

 
At 12/11/05 2:45 μ.μ., Blogger Roman said...

endiaferousa suzhthsh, opws panta.

o Mixalhs anefere tin ellhpsh mellonta xronou apo ta arxaia ebraika (?)

to mauro probato, se alli mia apo tis apolaustikes parembaseis tou, anefere tin mhksh / oloklhrwsh mhxanwn kai anthrwpwn.

mas (me) fobizei auto to endexomeno, xwris amfibolia.

alla kai i texnhth kardia auto den einai? kai oi fakoi epafis auto den einai? kai oi lama pou ixa ston agkwna mou auto den einai?
aplws imaste sto 2005 kai oxi sto 3005.

profanws ean "futeutame" enan anthrwpo tou 1005 sto 2005 tha pethaine apo ton tromo.

isws telika i kaluteri stratigiki ine na apodextoume to mellon opws (tha) einai, me ta cyborgs kai tous klwnous, oxi giati i dystopia tou William Gibson tha ginei pragmatikotita, alla giati auti dystopia (kai i utopia kapoiwn allwn) ine i logiki sunexeia tou anthrwpinou politismou.

opote kai i diakrish metaksu parelthontos kai mellontos den exei nohma - ola ine twra. (eixan dikoi oi arxaioi Ebraioi).

 
At 12/11/05 2:46 μ.μ., Blogger Roman said...

Y.G.

"oi lama"? ta ellhnika allo ena thuma tis texnologias

:-)

 
At 12/11/05 10:28 μ.μ., Anonymous barFLY said...

ο κ.Δήμου είναι.
sextus ήταν και η e-διεύθυνση του τις εποχές που e-mail έβλεπες μόνο από περβάλλον γραμμής εντολών :-S
έχει ξαναγράψει -ενυπόγραφα- εδώ, περί του κειμένου του Μιχάλη για τα Prozac & τα Adderal, πάλι για να υπεραμυνθεί των θετικών εκφάνσεων της "κυβοργοποίησης" (και σε γενικές γραμμές συμφωνώ μαζί του)

Ρωμανέ, η "δυστοπία" (και γ&$ώ τις λέξεις!) του Gibson έχει ήδη πραγματοποιηθεί ολικά ή εν μέρει σε αρκετούς τομείς, και δεν αναφέρομαι μονο στο οικονομικό-τεχνολογικό πεδίο αλλά και στο πολιτικό-πολιτισμικό (βλέπε λ.χ. τις χριστιανικές φονταμενταλιστικές κοινότητες στις ΗΠΑ που αναφέρονται στο μυθιστόρημα "Virtual Light")

και εγώ με το που διάβασα "οι λάμα" πήγε ο νους μου στα συμπαθέστατα ενδημικώς νοτιοαμερικανικά τετράποδα :-Ρ

 
At 13/11/05 12:08 μ.μ., Anonymous sextus said...

Πέρασα να πω ένα γεια!

 
At 13/11/05 3:35 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Να περνάτε πιο συχνά! Οταν διάβασα πάντως ότι ο Στάινερ είναι υπερτιμημένος, νόμιζα ότι το έλεγε κάποιος νεαρός (δηλαδή όχι πολύ διαβασμένος)"αμφισβητίας". Δεν παύετε να με εκπλήσσετε...

 
At 13/11/05 6:39 μ.μ., Anonymous sextus said...

Ενδιαφέρον! Το πρώτο σχόλιο ήταν δικό μου (Νίκος Δήμου). Το δεύτερο ("πέρασα να πω ένα γεια") δεν ήταν!
Αχ, ακόμα και στο Δίκτυο κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για την ταυτότητα του άλλου. (Την δική του;)
Όσο για τον Steiner: είναι αναμφίβολα γοητευτικός, αλλά τελευταία έχει γίνει λίγο μαϊντανός και ανακατεύεται σε θέματα που δεν γνωρίζει. Όχι μόνο τους υπολογιστές αλλά και την φιλοσοφία.
Όταν τα ΜΜΕ σε κάνουν φίρμα, είναι πολύ δύσκολο να αντισταθείς στην μαϊντανοποίηση. Ο πειρασμός είναι μεγάλος και η πίεση ακόμα μεγαλύτερη...

 
At 13/11/05 8:14 μ.μ., Anonymous κοσμοπολίτης said...

- Μιχάλη, τι εννοείς ; Δηλαδή εγώ που χαρακτήρισα τον Στάινερ αμπελοφιλόσοφο είμαι " νεαρός, και όχι πολύ διαβασμένος, αμφισβητίας " ; !

Σε συγχωρώ μόνο επειδή με είπες νεαρό !

- κ. Δήμου, και πως θα ξέρουμε ότι τα σχόλια είναι δικά σας ; Κάντε κάτι για να γλυτώσουμε το μπέρδεμα. Ήδη ο Μιχάλης σας πέρασε για " νεαρό αμφισβητία " και με πήρε και μένα η μπάλα !

Υ.Γ
Με την άδεια του Μιχάλη, και ως θαμώνας-σχολιαστής στο μπλογκ του, νομίζω ότι δικαιούμαι να το πω : Μας τιμήσατε με την παρέμβαση σας.

( Εμένα με τιμήσατε διπλά, αφού συμφωνούμε για τον αμπελοφιλόσοφο Στάινερ, κι ας μας αποκαλεί ο Μιχάλης νεαρούς αμφισβητίες ! )

 
At 13/11/05 8:23 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Εντάξει, το παραδέχομαι: μου πατήσατε τον κάλο. Λίγους ευρωπαίους διανοούμενους σέβομαι πλέον, και ο πρώτος είναι ο Στάινερ. Με πληγώνει λοιπόν όταν επισκέπτες του ύψους του (αυθεντικού) sextus και του κοσμοπολίτη τον ξεπετούν με τέτοιους χαρακτηρισμούς. Αλλά πάνω απ'όλα ο διάλογος και η αντιπαράθεση απόψεων.

 
At 14/11/05 9:38 π.μ., Anonymous sextus said...

Δυστυχώς δεν υπάρχει τρόπος πιστοποίησης ταυτότητας στα σχόλια των blogs, εκτός αν κάποιο site θεσπίσει την ψηφιακή υπογραφή. Εδώ ισχύει απόλυτα το (μη) λεχθέν υπό του Τσαρούχη "είσαι ότι δηλώσεις". Όσο για το σχόλιό μου, δεν αφορούσε τόσο τον Steiner, όσο τον Μ. Μ. Με έχει συνηθίσει σε πολύ ψηλά στάνταρ και δεν περίμενα να αναφέρει την κοινοτοπία περί "ανέραστων υπολογιστών".

 
At 14/11/05 11:04 π.μ., Anonymous sextus said...

Αγαπητέ κύριε Δήμου

Απλά γραφτείτε στο blogger με το nickname sextus.Αυτό είναι μοναδικό και σας χαρακτηρίζει.

Δεν χρειάζεται να φτιάξετε blog ούτε καν profile

Τρέξτε όμως γιατί κακοήθεις σαν και μένα μπορεί να το κάνουν πρώτοι.

Εσείς οι διανοούμενοι φαίνεται δεν τα ξέρετε τα κόλπα του ντερνετ(πλάκα κάνω εντ΄ξει!!)

 
At 14/11/05 2:49 μ.μ., Anonymous sextus said...

Το ID sextus είναι ήδη δεσμευμένο! Το έχω 12 χρόνια, αλλά φαίνεται ότι το έχω κάνει δημοφιλές. Δεν πειράζει. Μπορεί αυτό να βοηθήσει στην διάδοση της Σκεπτικής φιλοσοφίας.
Ν. Δ.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home