Σάββατο, Ιουλίου 18, 2009

Η φιλοσοφία είναι ανατρεπτική




Η φιλοσοφία για μένα είναι πάνω απ΄ όλα ένα εργαλείο για την κατανόηση του παρόντος. Αντίθετα με ορισμένους τομείς της τέχνης, που χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν για να εξυμνηθούν δικτάτορες και αφεντικά, η φιλοσοφία έχει ανατρεπτικό χαρακτήρα. Γιατί είναι ανατρεπτικό να αμφισβητείς τις εδραιωμένες απόψεις και να αναζητείς την ελευθερία και την αλήθεια. Οι ριζοσπάστες φιλόσοφοι του 19ου και του 20ού αιώνα, ο Νίτσε, ο Φρόιντ, ο Μαρξ, συνέβαλαν αποφασιστικά στην αλλαγή του κόσμου τους. Αν οι φιλόσοφοι δεν είχαν αυτή τη δύναμη, δεν θα είχαμε καταλάβει γιατί ο Σωκράτης αναγκάστηκε να πιει το κώνειο.

Υπήρξα μαρξίστρια, ακόμη κι όταν στράφηκα κατά του κομμουνισμού. Αλλά όχι πια: δεν πιστεύω ότι ο επίγειος παράδεισος είναι συμβατός με τη μεταμοντέρνα κατάσταση. Ούτε θα επιθυμούσα μια εντελώς δίκαιη κοινωνία: μια τέτοια κοινωνία δεν θα είχε πλουραλισμό, συγκρούσεις ή πολιτική, κανείς δεν θα μπορούσε να πει «αυτό είναι άδικο», θα ήταν μια κοινωνία χωρίς ζωή. Πιστεύω στην ατομική επιλογή της ηθικής. Η φράση του Σωκράτη «προτιμώ να υποστώ μια αδικία παρά να τη διαπράξω» δείχνει ότι είναι επιλογή του καθενός να είναι καλός άνθρωπος. Αντίθετα, δεν είναι πάντα δυνατόν να είσαι καλός πολίτης, εξαρτάται από την πολιτική κατάσταση της χώρας στην οποία ζεις.

Η πολιτιστική μου κοιτίδα είναι η Ευρώπη. Αλλά ο τόπος στον οποίο αισθάνομαι πιο άνετα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, και ιδιαίτερα η Νέα Υόρκη. Η χώρα αυτή δεν αντιμετωπίζει κινδύνους, και το αποδεικνύει η εκλογή του Ομπάμα. Η ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών είναι γεμάτη συγκρούσεις και αίμα, αλλά κάθε φορά η δημοκρατία της βγαίνει πιο δυνατή. Αρκεί να σκεφτεί κανείς την κρίση του ΄29, που στην Ευρώπη οδήγησε στον φασισμό και στην Αμερική στο Νιου Ντιλ. Αντίθετα με τους Ευρωπαίους, που πιστεύουν περισσότερο στους ηγέτες παρά στη δύναμη του Συντάγματος, οι Αμερικανοί έχουν επίγνωση ότι οι πρόεδροι περνούν, αλλά οι θεσμοί μένουν. Σ΄ ένα ταξίδι του στην Αμερική, ο Μαξ Βέμπερ ρώτησε έναν εργάτη γιατί ετοιμαζόταν να ψηφίσει στις εκλογές έναν υποψήφιο που απεχθανόταν. «Γιατί είναι καλύτερα από το να βρεθώ με έναν πρόεδρο που με απεχθάνεται», απάντησε εκείνος.

Ο έρωτας και οι σχέσεις έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη ζωή μου. Έχω καταλάβει πως όταν αγαπάς κάποιον, τον αγαπάς για πάντα. Μου συνέβη με τον πρώτο μου άνδρα, με τον οποίο χώρισα. Όπως λέει η Τζέιν Όστιν στην Έμμα, οι άνδρες είναι το άλλο πρόσωπο του κόσμου.

Με λένε Άγκνες Χέλερ, έκλεισα τα 80 και είμαι ευτυχής που γεννήθηκα γυναίκα, γιατί όλα ήταν πιο δύσκολα κι εμένα τα δύσκολα μ΄ αρέσουν.

(Από συνέντευξη της μεγάλης Ουγγαρέζας φιλοσόφου στο ιταλικό περιοδικό Λ΄ Εσπρέσσο )

5 Comments:

At 20/7/09 12:51 π.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Μιχάλη, ή Ταμάς ή κατιμάς ;-)

 
At 20/7/09 3:17 π.μ., Blogger nik-athenian said...

Κι η μυλωνού τον άντρα της με τους πραματευτάδες. Ήγουν: φιλόσοφος η κυρία, φιλόσοφος κι ο Μπένγιαμιν ή η Άρεντ.
Κρασί το μαλαματίνα, κρασί και το μαύρο πρόβατο. Χα.

 
At 22/7/09 11:11 π.μ., Blogger airgood@gmail.com said...

Η φράση του Σωκράτη «προτιμώ να υποστώ μια αδικία παρά να τη διαπράξω» φυσικά δεν "δείχνει ότι είναι επιλογή του καθενός να είναι καλός άνθρωπος", όπως λέει η Χέλερ η οποία άλλωστε προσθέτει "ότι αυτό εξαρτάται απτήν πολιτική κατάσταση".
Μάλλον φανερώνει αν γνωρίζει κάποιος το συμφέρον του εφόσον η φιλοσοφία είναι ανατρεπτική.

 
At 2/8/09 11:32 μ.μ., Blogger Ωρίων ΄Δ said...

Απο μερικές φράσεις καταλαβαίνεις την πραγματική αξία μερικών ανθρώπων. Συγκλονιστική συνέντευξη. γενικόλογη μεν αλλα οκ. Συμφωνώ για τις ανατροπές στις αντιλήψεις τις φιλοσοφίας, δεν είναι όλα εκείνο που δείχνουν. Ακόμα και η ελευθερία σε μεγάλο βαθμό οδηγεί στο χάος. Μονο η βαθιά μελέτη και η αποδόμηση θα δημιουργήσει νέους ορίζοντες

 
At 3/8/09 7:15 μ.μ., Blogger Nefestoras said...

Ούτε θα επιθυμούσα μια εντελώς δίκαιη κοινωνία: μια τέτοια κοινωνία δεν θα είχε πλουραλισμό, συγκρούσεις ή πολιτική, κανείς δεν θα μπορούσε να πει «αυτό είναι άδικο», θα ήταν μια κοινωνία χωρίς ζωή.


Πολύ Χαριτωμένο το εδάφιο της Χέλερ. Μπράβο, έκτακτη η καλή φιλόσοφος. Ευτυχώς που δεν είμαστε βρε παιδί μου εντελώς δίκαιοι. Το φαντάζεστε τι πλήξη τι εφιάλτης. Ευτυχώς που είμαστε λίγο μόνο άδικοι όπως εδώ στην Ελλάδα. Τι ανακούφιση! Της αξίζουν πράγματι ακόμα καλλίτερες επιδώσεις να τις χαρεί και ο Κούπερ ο σύντροφός της που λέει τα αντίθετα. Δεν διευκρινίζει μόνο στο ιλιγγιώδες κρετσέντο της, το πιο χαριτωμένο που λέει ο πρώην φίλος της ο Κάρολος, από πια πλευρά θα ήθελε να είναι, από τους αδικούμενους ή από τους αδικούντες, να ευχαριστηθούμε την απάντηση.

υγ.
Όμως και εσείς κύριε Μητσέ, που πάτε και τα βρίσκετε και τα ξετρυπώνετε κάτι τέτοια σπάνια τουβλάκια. Στυλοβάτης πραγματικός του σπιτιού. Τελικά όλοι συνεννοούμαστε μόλις ανοίξουμε το στόμα μας. Όποτε περνάω από το λημέρι σας το φχαριστιέμαι.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home