Τρίτη, Ιουλίου 14, 2009

Ένας πρόσκαιρος εθνικός ήρωας




Για να αξιολογηθεί ένας πίνακας, έλεγε, πρέπει να περάσουν τουλάχιστον δύο αιώνες. Με αυτή την έννοια, είναι ακόμη νωρίς για να τον κρίνουμε.

Τον έλεγαν Αντουάν Βιρτς και ήταν ένας αμφιλεγόμενος ζωγράφος. Στις Βρυξέλλες και στην Αμβέρσα τον λάτρευαν. Όταν τα έργα του παρουσιάζονταν στη Ρώμη, χαρακτηριζόταν «γίγαντας της τέχνης». Αλλά στο Παρίσι οι κριτικοί ήταν πιο αυστηροί μαζί του. Και η βία των σκηνών από τις ομηρικές του μάχες λέγεται ότι έκανε τα παιδιά να σκάνε από το κλάμα. Σε κάθε περίπτωση, η χρονική στιγμή που διατύπωσε την πρότασή του προς τη βελγική κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερη: το Βέλγιο είχε κερδίσει την ανεξαρτησία του πριν από είκοσι μόλις χρόνια και είχε ανάγκη από εθνικούς ήρωες. Ο υπουργός Εσωτερικών δέχθηκε έτσι να χρηματοδοτήσει την κατασκευή ενός «μεγάλου, άνετου και καλά φωτισμένου στούντιο» που θα φιλοξενούσε τα έργα του καλλιτέχνη μετά τον θάνατό του. Ίσως να πίστεψε και τον ισχυρισμό τού Βιρτς ότι ήταν ισάξιος του Ρούμπενς.

Η απόφασή του φάνηκε αρχικά να δικαιώνεται. Το 1927, περίπου εξήντα χρόνια μετά τον θάνατο του Βιρτς, το στούντιό του δέχθηκε 46.000 επισκέπτες. Οι Βέλγοι φιλότεχνοι φαίνεται ότι έβλεπαν με μεγάλο θαυμασμό πίνακες σαν τον επονομαζόμενο «Πείνα, Τρέλα και Έγκλημα», όπου μια φτωχή αγρότισσα εικονίζεται να κρατά ένα ματωμένο μαχαίρι καθώς το πόδι του δολοφονημένου της βρέφους ξεπροβάλλει από μια κατσαρόλα. Αλλά ο θαυμασμός αυτός με τα χρόνια άρχισε να υποχωρεί. Τα τελευταία χρόνια, το Wiertz Μuseum δέχεται κάπου δέκα επισκέπτες την ημέρα, πολλοί από τους οποίους είναι μαθητές. Και η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να συνεχίσει να χρηματοδοτεί τη λειτουργία του: το 1866, το βελγικό Κοινοβούλιο δέχθηκε ομόφωνα την απαίτηση του καλλιτέχνη να παραμείνουν τα 220 έργα του αιωνίως κρεμασμένα στους τοίχους του μουσείου...

Το επεισόδιο αυτό, γράφει ο Εκόνομιστ, είναι ιδιαίτερα διδακτικό για τους σημερινούς πολιτικούς, ιδιαίτερα σε μια εποχή που προβληματικές επιχειρήσεις ενισχύονται με πολλά δισεκατομμύρια για να ξεπεράσουν την κρίση. Πρώτον, οι εθνικοί ήρωες πολλές φορές δεν διαρκούν όσο νομίζουν οι πολιτικοί ή οι δημοσιογράφοι της εποχής τους. Δεύτερον, όταν το κράτος εκτοπίζει την αγορά και αναλαμβάνει την ευθύνη για μια επιχείρηση, είτε πρόκειται για μια τράπεζα είτε για μια αυτοκινητοβιομηχανία ή έναν απλό ζωγράφο, είναι δύσκολο στη συνέχεια να απεμπλακεί. Και οι εκκλήσεις για «εθνική υπερηφάνεια» πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη. Όταν το 1839 ο Βιρτς έτυχε αρνητικής υποδοχής στο Παρίσι, απηύθυνε έκκληση προς τις Βρυξέλλες να ξεσηκωθούν και να γίνουν πρωτεύουσα της Ευρώπης, αφήνοντας στο Παρίσι τον ρόλο μιας «επαρχιακής πόλης». Οι αρχές των Βρυξελλών έσπευσαν να τον παρασημοφορήσουν. Αλλά σήμερα δύσκολα βρίσκεις έναν Βέλγο- για να μην πούμε έναν Ευρωπαίο- που τον γνωρίζει.

10 Comments:

At 14/7/09 1:02 μ.μ., Blogger Αθήναιος said...

:-)

 
At 14/7/09 1:06 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Του άρεσε, παιδιά, του βρομοφιλελεύθερου. Ουφ!

 
At 14/7/09 1:22 μ.μ., Blogger Αθήναιος said...

Αφού, Μισέλ, όταν είσαι συγκεντρωμένος και δεν χαζεύεις δεξια-αριστερά τις θαυμάστριες, είσαι μεγάλος περφόρμερ.

 
At 14/7/09 2:09 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Να δεις τι μούρη έκανε ο υπεύθυνος της δεύτερης σελίδας, που έπρεπε να βάλει ένα διεθνές θέμα, περίμενε το δικό μου κι όταν το είδε...

 
At 14/7/09 4:40 μ.μ., Blogger nik-athenian said...

Ε, πια κι εσύ βρε Μιχάλη. Ωραία το ξεκινάς με έναν Ευρωπαίο πεπτωκότα καλλιτέχνη. Αλλά ένα ολόκληρο άρθρο και να μην κολλήσεις τελικά κάτι για Σαρκό ή Καβαλιέρε; Χο Χο Χο

 
At 14/7/09 5:22 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Έχουν πλάκα εκεί στον εκόνομιστ με τις μπουρδοσυσχετίσεις που σκαρφίζονται για να καλωπίσουν τον ίδιο, εκφυλισμένο ως γκρίνια πλέον λόγο.
Ναι, πιθανόν οι δαπάνες για το Ροπς ας πούμε να είναι αποδοτικότερες: λιγότερα για περισσότερα.
Όπως και νά'χει το πράγμα όμως, κατά πάσα πιθανότητα Βιρτς θα συνεχίσει να "μιλάει", έστω και σε λίγους, έστω και για την εποχή του και τους ανθρώπους της, όταν δε θα υπάρχει πιά Βέλγιο και ίσως, τολμούμε να φανταστούμε, ούτε και εκόνομιστ!

 
At 14/7/09 6:09 μ.μ., Blogger Μιχάλης Μητσός said...

Nik-athenian, μου άρεσε το "πεπτωκότα". Κρίμα που δεν μας διαβάζει (πια) ο Γιάννης Χάρης...
Μαυροπρόβατε, δες μερικούς πίνακες του Βιρτς (Antoine Wiertz, δεν ξέρω καν αν τον προφέρω σωστά) για να καταλάβεις για τι μιλάμε.

 
At 14/7/09 8:46 μ.μ., Blogger Αθήναιος said...

Ναι τώρα το Μαύρο Πρόβατο, κρίνει τον Εκόνομιστ. Τί να πεις, πλέον.

 
At 14/7/09 11:50 μ.μ., Blogger Μαύρο πρόβατο said...

Μιχάλη ευχαριστώ για τα ταχύρρυθμα, ναι βιρτζ είναι, τον έχω δει, δίπλα στο ευρωκοινοβούλιο είναι, να πας κι εσύ, έχει ενδιαφέρον, "βελγοϊστορικό" ίσως, αλλά ενδιαφέρον.
Μην ξεχνάς οτι οι Βρυξέλλες υπήρξαν μια από τις ιστορικές μητροπόλεις των μπαντ ντεσσινέ, και κάθε καλός τεχνίτης της ντόπιας σχολής, νέος έχει σταθεί λίγο εκεί (χωρίς να σημαίνει οτι έχει ασχοληθεί τόσο όσο με το Ροπς).
Αν θυμάμαι καλά, μού έχεις γνωρίσει έναν νέο που μπορεί και να τον ενδιαφέρει αυτή η φάση (χαιρετίσματα!)
;-)
-Αθήναιε, καιρός να περάσεις σε έντυπα αλαφουά διασκεδαστικότερα και εγκυρότερα του εκόνομιστ.

 
At 15/7/09 11:58 μ.μ., Blogger Αθήναιος said...

Δεν σε παρεξηγώ. Ήσουν ταραγμένος επειδή χθες ήταν η επέτειος της πτώσης της Βαστίλλης και της επικράτησης των ιδεών του φιλελευθερισμού. Ίσως να σε υποχρέωσαν να παρελάσεις κιολας!

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home