Τετάρτη, Ιανουαρίου 17, 2007

Όπως η Γκρέτα Γκάρμπο



«Αν ρωτήσει κανείς μήπως με είδατε/ Σας παρακαλώ πείτε όχι/ Γιατί είμαι στην απ' έξω/ Και δεν έχω πού να πάω. / Φαντάζομαι ότι θα δηλωθώ Αδικαιολογήτως Απών/ Θα αποσυνδέσω το τηλέφωνο/ Όπως ακριβώς η Γκρέτα Γκάρμπο/ Θέλω να μείνω μόνος». Βαν Μόρισον.

Στα «Γράμματα σ' ένα νέο ποιητή», ο Ρίλκε προειδοποιεί τον στρατιώτη και επίδοξο ποιητή Φραντς Κάπους ότι πρέπει να αποφεύγει το δευτερογενές υλικό. «Τα έργα τέχνης», γράφει, «έχουν μια απέραντη μοναξιά, και ο χειρότερος τρόπος να τα προσεγγίσει κανείς είναι με την κριτική». Ο Ρίλκε πίστευε ακόμα ότι ο καλλιτέχνης πρέπει να μένει μόνος για μεγάλα χρονικά διαστήματα προκειμένου να μπορεί να δημιουργήσει. Στο γράμμα υπ' αριθμόν 8 μιλά για τα οφέλη που έχει η θλίψη, αλλά μόνο η θλίψη που συνοδεύει τη μοναξιά και την αυτοσυγκέντρωση. «Η μόνη θλίψη που είναι κακή και επικίνδυνη», τονίζει, «είναι αυτή που κουβαλά κανείς μαζί του όταν συναντά ανθρώπους με σκοπό να την πνίξει».

Η μοναξιά ήταν ανέκαθεν δύσκολο πράγμα. Στο βιβλίο «Νοστρόμο» (1904) του Τζόζεφ Κόνραντ, ο ήρωας μένει μόνος με ένα βουνό από ασήμι σε ένα έρημο νησί. Όταν διαπιστώνει ότι η πραγματικότητα είναι μια «ακολουθία ακατανόητων εικόνων», αποφασίζει να μην περιμένει βοήθεια και να αφαιρέσει τη ζωή του. Έναν αιώνα αργότερα, ο άνθρωπος - και ιδίως ο άνθρωπος της Δύσης - δεν έχει καταφέρει ακόμη να συμφιλιωθεί με τον εαυτό του. Η πρόοδος της τεχνολογίας, τα κινητά, το Internet, τα blogs προσφέρουν την αίσθηση ή την ψευδαίσθηση της συντροφιάς, της παρέας, της κοινότητας. Ένας δημοσιογράφος των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, ο Χάρυ Έιρις, αποφάσισε το περασμένο καλοκαίρι ότι είχε ανακατέψει αρκετά τη ζωή του και χρειαζόταν χρόνο για να σκεφτεί. Ακολούθησε, λοιπόν, τη συμβουλή ενός φίλου και πήγε για πεζοπορία στο Πάπιγκο. Το τοπίο στο οποίο βρέθηκε ήταν τόσο όμορφο, το φως ήταν τόσο εκτυφλωτικό, που αισθάνθηκε ότι δεν μπορούσε να το αντέξει. Δεν μπορούσε να περπατήσει και δεν μπορούσε να μείνει στο δωμάτιό του. Με άλλα λόγια, του ήταν αδύνατο να μείνει μόνος.

Η λύτρωση ήλθε ένα απόγευμα που ο δημοσιογράφος το πέρασε με τον ιδιοκτήτη του ξενώνα, τη γυναίκα του και μια νυσταλέα γάτα, ακούγοντας Σοπέν. Κατάλαβε τότε ότι αυτό που χρειαζόταν ήταν ένα είδος κοινωνικής ηρεμίας. Σε τελευταία ανάλυση, κανείς δεν μπορεί να αντέξει την απομόνωση για καιρό, είτε είναι η απομόνωση της φυλακής είτε του μοναστηριού. Μερικές ημέρες μετά το απόγευμα εκείνο, αισθάνθηκε έτοιμος να βγει στη ζωή. Ξάπλωσε σ' ένα λιβάδι με θέα τον Σμόλικα, παρατήρησε τις πορτοκαλογάλαζες πεταλούδες, άκουσε τα κουφαηδόνια, ένιωσε τη συντροφιά της φύσης και αισθάνθηκε, προς στιγμήν έστω, ευτυχισμένος.

8 Comments:

At 17/1/07 2:05 μ.μ., Blogger cp said...

Η μοναξιά είναι δύσκολη για κάποιον μόνο όταν ο εαυτός του είναι ένα μηδενικό.
Γι αυτόν που διάλεξε να έχει συντροφιά για να μοιράζεται πράγματα κι όχι γιατί δεν αντέχει να αντιμετωπίσει το απόλυτο κενό της ίδιας του της ύπαρξης, η μοναξιά γίνεται ευχάριστη ανάπαυλα.

 
At 17/1/07 2:25 μ.μ., Blogger rockerblogger said...

Η σημερινή μοναξιά, Μιχάλη μου, είναι το τίμημα της απόλυτης εξιδανίκευσης του Ατόμου και της Ελευθερίας του στη σύγχρονη ανεπτυγμένη κοινωνία.

Ο Άνθρωπος, όμως, ήταν πάντα μόνος.

Μόνη παρηγοριά η τέχνη. Το τραγούδι. Να όπως αυτό:

Προχώρα μέσα στη θύελλα
Προχώρα μέσα στη βροχή
Κι ας σκορπίζουν τα όνειρα σου.

Προχώρα, με μια ελπίδα στην καρδιά
Και ποτέ δεν θα περπατάς μόνος
Ποτέ δεν θα περπατάς μόνος..


ΥΓ
Είχα σκοπό να το κάνω ποστ. Το τραγούδι είναι ο ύμνος της Λίβερπουλ, και πολλών άλλων ομάδων στον κόσμο. Εχει μια πολύ όμορφη ιστορία πίσω του. Αλλά χαλάλι σου ρε μπαγάσα, για το όμορφο σημερινό κείμενο!

 
At 17/1/07 7:47 μ.μ., Blogger Αθήναιος said...

Στην πραγματικότητα η "λύτρωση" θέλει περισσότερο από ένα απόγευμα για να έρθει κι αυτό που τη φέρνει είναι η ριζική αλλαγή της συμπεριφοράς και του mindset.

Θεωρώ εαυτόν εξαιρετικά τυχερό γιατί πριν από 2 χρόνια, στο φόρουμ των σκεπτικιστών, έβαλα ένα στοίχημα μ'ενα μπιχεβιοριστή. Θ'ακολουθούσα μια μπιχεβιοριστική μέθοδο για να κόψω το τσιγάρο κι αυτό για να μου αποδείξει εκείνος ότι ένα πεδίο όπου η "μαγική σκέψη" βρίσκει λαμπρή δόξα είναι μια σειρά από πράγματα που ονομάζουμε "αρχές" ενώ πρόκειται για παγιωμένες συμπεριφορές, δλδ για συνήθειες και ότι αυτό που εγώ ονόμαζα Will of Power δεν ήταν τίποτε άλλο από μια συμπεριφορά. Μάλιστα ισχυρίστηκε ότι αυτό που λέμε "χαρακτήρας" δεν ήταν τίποτε άλλο κι αυτό από μια σειρά συμπεριφορών. Και οι συμπεριφορές αλλάζουν... Το στοίχημα μπήκε. Ακολούθησα εντίμως το προτεινόμενο πρόγραμμα και είχα ανοίξει ένα weblog με δημόσια πρόσβαση όπου κατέγραφα την προσπάθεια σε ημερήσια βάση. Στην αρχή μου φαινόταν γελοίο ( είχα ορίσει στην αρχική μια cigarette free day την εβδομάδα και στη συνέχεια προσέθετα μέρες) και καθώς έχω μια έμφυτη κλίση στον σαρκασμό είχα ξεφτυλίσει τη μέθοδο και εμμέσως και τον φίλο για τις "μαγικές ψευδοεπιστημονικές του απόψεις".

Αρκεί "μια βόλτα στο Πάπιγκο", αρκεί η δύναμη της θέλησης κι αλλάζεις εν μία νυκτί", του έλεγα εγώ. Ντάξει.

Να μην τα πολυλογώ. Το πείραμα κράτησε 8 μήνες και ήταν ένα από τα συναρπαστικότερα ταξίδια που έχω κάνει μέχρι τώρα και έχω ταξιδέψει πάρα πολύ στη ζωή μου. Η πλειοψηφία πολλών αντιλήψεων που τις θεωρούσα αρχές, αποδείχτηκαν πράγματι συνήθειες κι αυτή ήταν η πιο σοκαριστική ανακάλυψη. Αυτό που περιγράφεται στο άρθρο, οι βόλτες στη φύση, η μουσική, η ανθρώπινη επαφή, είχαν όλα αυτά ένα ρόλο να παίξουν, περισσότερο παρηγορητικό και υποστηρικτικό ( είναι αυτό που λέω "χάδια στην ψυχή"). Στιγμιαίες ευτυχίες που έτσι κι αλλιώς η ευτυχία είναι υπόθεση στιγμών που όμως δεν αρκούν για να σου αλλάξουν τη ζωή, αν πράγματι είναι αυτό που χρειάζεσαι.

Το ταξίδι ο καθένας το κάνει μόνος του και δεν ήταν καθόλου εύκολο, είναι όμως αποκαλυπτικό και σε ορισμένα πράγματα και λυτρωτικό και βέβαια, αν ξεκινήσεις, δεν μπορείς να σταματήσεις.

 
At 17/1/07 7:51 μ.μ., Blogger scalidi said...

Μου έφερε μια ηρεμία το κείμενο και η ιστορία, σαν "χάδι στην ψυχή" που λέει και ο Αθήναιος...

 
At 18/1/07 12:07 π.μ., Blogger Πάνος said...

Τι διαφορά έχουν τα αηδόνια από τα κουφαηδόνια;

Κιτρινοθαλασσί πεταλούδες υπήρχαν - ή οι πορτοκαλογάλαζες είχαν την αποκλειστικότητα;

Τι σχέση έχει ο Ρίλκε με τον Έιρις;

Γιατί η ζωή στο μοναστήρι είναι απομόνωση, όταν βρίσκεσαι υποχρεωτικά μαζί με τους άλλους τουλάχιστον τις μισές ώρες της ημέρας, κάθε μέρα;

Ιδού οι ερωτήσεις που δεν μου επέτρεψαν να εμβαθύνω, απόψε.

 
At 18/1/07 12:50 π.μ., Blogger cp said...

@Πάνος
Η λέξη κλειδί είναι το "υποχρεωτικά"

 
At 18/1/07 10:44 π.μ., Blogger javrak said...

Ενας καθηγητής μου έλεγε ότι δέν μπορούσε να μηλάει μόνος του γιατί δεν αισθανόταν ούτε τρελός ούτε Θεός....

 
At 18/1/07 12:36 μ.μ., Blogger Μαύρος Γάτος said...

"Αν τη ζωή σου χάλασες εδώ
σ'όλην την γην την χάλασες."


κι αν την ζωήν σου την φτιάξεις εδώ
σ΄'ολην την γην την έφτιαξες.


Τουτ-εστίν, έχει κουφαηδόνια και στο Σέντραλ Πάρκ, αν ψάξεις...

(ο κυνικός της παρέας)

ΥΓ Ο ξενώνας "Δίας' στο Μικρό Πάπιγκο (στον οποίο πολύ πιθανόν έμεινε ο Έιρις είναι όντως Θεϊκός. Και οι Δρακόλιμνη επίσης. Μια ανάσα απο τη Μέθειξη.

 

Δημοσίευση σχολίου

<< Home